Euskal ekonomiari buruzko euskarazko aldizkari bakarra

Pentsionistek gero eta ugariagoak dira, eta ondo antolatu dira beren aldarrikapenen alde mobilizazioak egiterakoan.

EAEn pentsioetan egindako gastua %63 hazi da azken hamar urteotan, eta %55 Nafarroan

ANDONI BEITIA /2019-12-02/ Pentsioetan egindako gastuak ez dio hazten uzten Euskal Herrian. Azaroan, erretiratuen eta pentsiodunen prestazioak ordaintzeko 693,48 milioi euro bideratu dira Euskal Autonomia Erkidegoan, eta 157,03 milioi euro Nafarroako Foru Erkidegoan. Kopuruak, berez, garrantzitsua izanik, ez du dena esaten aurrekontu-partida horren bilakaerari buruz, baina azken azaroko datuak duela hamar urteko hilabete berarekin alderatuz gero, zenbakien goranzko joerak kezkatu egin beharko luke etorkizuneko fakturari aurre egiteko diru-sarrerak sortzeko moduari buruz, pentsioak ordaintzeko dirua% 63 baino gehiago hazi baita EAEn eta% 55 Nafarroako lurretan.

2009ko azaroan, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan pentsioen ordainketari aurre egiteko gastua 424,89 milioi eurokoa izan zen, eta kopuru hori hilabete honetako 693,48 milioi euroetara igo da, hamarkada bat geroago. Horren ondorioz, pentsioen ordainagiriak% 63,2 egin du gora.

Nafarroaren kasuan, bilakaera ez da hain garestia izan, baina baita nabarmena ere. Duela hamar urte 100,9 milioi euro bideratu ziren erretiro prestazioak ordaintzeko, hilabete honetan 157,03 milioi behar izan dira, %55,5eko igoera.

Jakina, euskal biztanleriaren zahartze-prozesua eta bizi-itxaropen handiagoa kontuan hartuta, Gizarte Segurantzaren pentsio publikoa jasotzen duten pertsonen kopuruak ere gora egin du, baina haien hazkundea askoz txikiagoa izan da. 2009an 490.580 pertsona zeuden pentsio bat kobratzen Euskal Autonomia Erkidegoan, eta 118.107 Nafarroan.

Bilakaera alderatuz gero, ikusten da hamarkada bat geroago 561.068 pertsonak jasotzen dutela prestazio publikoa Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lurralde guztietan, eta 137.388k Nafarroako lurretan. Horrek esan nahi du 70.488 pentsiodun gehiago daudela EAEn,% 14,3ko hazkundea, eta 19.281 erretiratu gehiago,% 16,3ko igoera, Nafarroan, Lan eta Gizarte Segurantza Ministerioaren datuen arabera.

Euskadin erretiro-adinera historiako belaunaldirik ugariena iristen ari da

Eta joera horrek jarraitzeko itxura dauka, Euskadin erretiro-adinera iristen ari baita historiako belaunaldirik ugariena: baby-boomarena deiturikoa, joan den mendeko hirurogeiko hamarkadan jaiotakoak, garapen ekonomikoaren garaia.

Kopuru horiek dagokien testuinguruan kokatzeko, kontuan hartu behar da EAEn pentsioak ordaintzeak 9.708 milioi euroko kostua izango lukeela urtean, azaroko kostua 14 hilabeterekin biderkatzearen ondorioz, aparteko bi ordainsariak barne. Nafarroan, 2.198 milioi euro izango lirateke.

Zifra horiek zenbatekoak diren jakiteko, ikusi besterik ez dago Eusko Jaurlaritzaren aurtengo aurrekontuak 11.784 milioi eurokoak direla. Nafarroako Gobernuaren kontuak, berriz, 4.010 milioi eurokoak dira. 2009an, Gasteizko Exekutiboak egindako aurrekontuak 10.315 milioi eurokoak izan ziren, hau da,% 14,2 hazi ziren, EAEko pentsio-gastuaren igoera (% 63,2) baino askoz txikiagoa.

Iragan krisiaren ondorioz soldatak neurri handi batean izoztu ziren hamarkadan, pentsioen batez besteko zenbatekoak ere gora egin du. Hilabete honetan EAEko pentsiodun batek batez beste 1.263 euro jaso ditu, 2009ko azaroan kobratu zituen 943 euroen aldean. Horrek esan nahi du pentsioak% 31,07 igo direla hamarkadan.

Nafarroaren kasuan, hilabete honetako batez besteko pentsioa 1.143 euro handiagoa da hamar urte lehenagoko 855 euroak baino. Pentsioen igoera% 33,68koa izan da, EAEn zenbatutako% 31a baino zertxobait handiagoa.

EAEko prentsioak Espainiako Estatuko altuenak dira

EAEko pentsioak Espainiako batez bestekoa baino handiagoak dira; izan ere, gaur egun, 1.236 eurora iristen dira hilean EAEn eta 1.143 eurora Foru Erkidegoan, eta Espainiako batez bestekoa 995 eurokoa da. Horrek esan nahi du EAEko pentsiodunek Espainiakoek baino% 24,2 eta% 14,8 gehiago kobratzen dutela, Euskal Herriko lurraldearen arabera.

Jakina, prestazio horiek euskal langileek erretiroa hartu arte izandako kotizazio-urteen ondorio dira. Espainiako batez bestekoa baino altuagoak diren kotizazioak, euskal langileen soldatak, EAEn zein Nafarroan, Espainiako batez bestekoa baino altuagoak direlako ere.

Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) joan den ekainean argitaratutako datuen arabera (2017ko itxieraren datuak), EAEko batez besteko soldata 28.204 euro gordin zen urtean, eta 26.330 euro urtean Nafarroako lurretan, Espainiako batez bestekoaren 23.647 euroen aldean.

Azken hamarkadan, kasu honetan 2008tik 2017ra, INEren datuen arabera, Espainiako batez besteko soldata% 8 igo da, pentsioen igoeraren azpitik.

Euskal gizartean, bereziki, eta Espainian, oro har, pentsioen sistema publikoa mantendu behar dela dioen adostasuna dagoela abiapuntu hartuta, banaketa-sistema da, eta kontuan hartuta pentsio-gastuak hazten jarraituko duela 2050era arte, Gizarte Segurantzaren erretiroagatik prestazio bat kobratzen duten pertsonen kopurua 15 milioikoa izatea espero baita. Espainiako Estatu osoan 9,78 milioi euro gastatu zituzten azaroan, eta, analisten arabera, beharrezkoa da gastuari aurre egin ahal izateko diru-sarreren sistema bat eratzea.
Azken hilabete horretan, Gizarte Segurantzaren pentsio kontributiboen hileko nomina 9.735 milioi eurokoa izan zen, errekor historiko berri bat, eta, beraz, Estatuko aurrekontu orokorren% 42 baino gehiago daramate.