Urak 100 milioi baino gehiago inbertituko ditu uholdeak saihesteko

Urak 101 milioi euroko inbertsioak egingo ditu 2027ra arte uholde-arriskuak eragindako Euskadiko biztanleria % 40 murriztea, eta fenomeno horiek eragin ditzaketen kalte ekonomikoak % 38.

Inbertsio horien berri eman dute Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburu Arantxa Tapiak, Ingurumen Iraunkortasuneko sailburuorde Amaia Barredok eta Uraren Euskal Agentziako zuzendari nagusi Antonio Aizek, Gasteizen egindako prentsaurrekoan.

Agerraldian azaldu dutenez, URAk % 18 murriztu du uholde-arriskuaren eraginpean dagoen biztanleria, eta 2015etik 2021era bitartean Euskadin eragin ditzakeen kalte ekonomikoen % 16.

Ildo horretan, azpimarratu dute uraren euskal agentziak 2022-2027 aldirako ezarritako erronka dela % 40 murriztea
Uholdeek kaltetutako biztanleak. Hori izan da Uraren Euskal Agentzian uholdeen kudeaketa zaintzen duen talde teknikoarekin astelehen goizean Uraren Euskal Agentziak Gasteizen duen egoitza nagusi berrian izandako lan-saioan emandako konpromisoa.

Eusko Jaurlaritzak, URAren bitartez, 92,6 milioi inbertitu ditu 2015 eta 2021 urteen artean uholdeen aurkako defentsa-lanetan, eta, zehazki, honako hauek nabarmendu ditu: Zallako Mimetiz auzoan, Ibaizabal ibaian Galdakao eta Basauri parean, Gobela ibaian Getxo parean, Orian Villabonatik igarotzean, Urumea auzoan (Martutanarabiarra) eta Kernareneko iparraldean (Zernarabiarra).

Uholde-arriskuari buruzko azterketak 10, 50, 100 eta 500 urteko errepikatze-denborekin egiten dira; beraz, azaldu dutenez, analisian denbora-esparru handiagoa hartzen denez, uholde bat gertatzeko probabilitatea txikiagoa da, baina lotutako kalte potentzialak handiagoak dira.

Euskadin 250.000 pertsona bizi dira uholde-arriskuarekiko kalteberak diren eremuetan, 500 urteko birgertatze-aldian, eta, nabarmendu dutenez, uholde-arriskuaren eraginpean dagoen biztanleria % 40 murriztea da erronka.

Ildo horretan, URAk 101 milioi euro inguru bideratuko ditu
2027 uholdeetatik babesteko obretan, hogei gauzatze baino gehiagorekin; horretarako, gainera, funtsak eskatu dizkio Next Generation programari, inbertsio horiek bizkortu eta bultzatu ahal izateko. Era berean, uholde horien ondoriozko kalte ekonomiko potentzialak % 35 eta % 38 artean murrizteko aukera emango dute.

Guztira, 24 proiektu gauzatzea aurreikusi da; horietatik hamar Bizkaian izango dira (48,5 milioi), zortzi Gipuzkoan (33 milioi) eta sei Araban (19,4 milioi).

Zehazki, Bizkaian, 48,5 milioirekin, honako proiektu hauek aurreikusten dira, besteak beste: uholdeen aurkako defentsa Galindon (12,1 milioi), uholdeen aurkako defentsa Basaurin (9,1 milioi) edo Kadagua ibaiaren uholdeen aurkako defentsa Arangurenen (zazpi milioi).

Gipuzkoan, aurreikusitako 33 milioietatik, inbertsiorik handiena Andoaingo Ziako errekaren uholdeen aurkako defentsari dagokio (10 milioi), eta 7,3 milioirekin Urumeako uholdeen aurkako defentsa sartzen da, Akarregi-Ergobia tartean.

Araban, 19,4 milioirekin, 9,8 milioiko proiektu bat aurreikusten da, besteak beste, Zadorra ibaia Gasteizko hirigunean uholdeen aurka babesteko, edo 5,5 milioikoa, Laudion hirigunean uholdeen aurka babesteko.

Azaldu dutenez, beharrezkoa da lurraldea uholde-arriskuei “erresilienteago” bihurtzea, lurraldea antolatzeko eta lurzoruaren erabilerarako politikaren bidez, eta, ondorioz,
Hirigintzarena, arrisku naturalak hirigintzaren plangintza, kudeaketa eta diseinurako funtsezko elementu gisa txertatzea.

Tapiaren arabera, “Ezinbestekoa” da hirigintza-politika eta politika hidraulikoa uztartzea, uholde-arriskuak murrizteko eta saihesteko.

Ibilguak babesteko obra berriak

Tapiak azpimarratu duenez, Eusko Jaurlaritzak “konpromiso irmoa” hartu du Euskadiko uholdeei lotutako populazioaren eta balizko kalteen bolumena murrizteko, eta, horretarako, arriskuaren hedapenaren prebentzioan lan egiteaz gain, “Uholdeen aurreko erresilientziaren arloan inbertsio-agertoki anbiziotsuagoak sortzeko” lan egiten ari da, uholdeen eraginpean dagoen biztanleria eta horrekin lotuta egon daitezkeen kalteak gutxitzeko, ibilguak babesteko obra berriak sustatuz.

Ildo horretan, sailburuak baieztatu duenez, “Uholdeei aurre egiteko lanetan inbertitutako euro bakoitzeko 1,9 euro saihesten dira uholdeek eragindako kalteen kostuan”.

Agerraldian nabarmendu dutenez, Euskadiko ur-goraldien errepikapenak eta garrantziak kudeaketa “egiaztatua eta fidagarria” eskatzen dute, “Lurraldeko ibai-dinamikak nola funtzionatzen duen ulertzeko eta administrazio publiko guztien eta eragindako biztanleriaren artean neurri eraginkorrak, adostuak eta partekatuak sustatzeko”.

Halaber, azpimarratu dute garrantzitsua dela Uholde Arriskua Kudeatzeko Planaren (UAKP) bidez garatzen den plangintza. Plangintza horretan uholde-arriskua kudeatzeko neurriak jasotzen dira, besteak beste, prebentzio-neurriak (arriskua areagotzea saihestea), erresilientziakoak eta babesekoak (ur-goraldien eraginpean dauden erabilera kaltebera finkatuen defentsa), eta prestatzeko neurriak (ur-goraldien iragarpen hidrometeorologikoa eta babes-sistemak).

Prentsaurrekoan, uholdeen hiru gertakari gogoratu dituzte. Zehazki, joan den azaroaren amaieran eta abenduaren hasieran bata bestearen atzetik bi uholde gertatu ziren 21 egunetan, oro har Euskadin, nahiz eta arro jakin batzuei bereziki erasan zitzaien.

Adierazi dutenez, gertakariaren “ezohikoa” ez zen izan gertaera bakoitzaren puntako emarien itzulera-aldia, baizik eta prezipitazioak denboran eta denboran irautea. Ondorioz, erregistratutako prezipitazioaren bolumen metatua, mende honetan erregistratutako batez besteko prezipitazio metatuaren balioak nabarmen gaindituz.

Hain zuzen ere, bi gertakariek iraun zuten 21 egunetan, batez beste, 500 l/m 2 izatera iritsi ziren, hilabetean pilatutako prezipitazioen “benetako errekorra”, tontor “oso deigarriekin”: 847 l/m 2 Eskasen eta 695 l/m 2 Añarben.

Ondorioz, azaroaren 28an eta 29an eta abenduaren 9an eta 10ean uholdeak izan ziren batez ere kantauriar arroetan, Zaia, Baias eta Zadorraz gain Mediterraneoan.

21 egunetan, Ullibarriko urtegi-sistemak inoiz erregistratu gabeko sarrerak erregistratu zituen, urtegiak egon zirenetik (185 Hm), eta gehienak bere horretan utzi zituen. Horrek nabarmen murriztu zuen Zadorran urtegiak arautu gabe zegoen uholde-orbana.

Urtarrilean Zadorra ibaiaren arroan izan ziren uholdeak, Otxandion, Santa Engrazia ibaiaren goi-ibarrean, 70 l/m 2 eta 139 litro artean bota ondoren.