Tamainak bai axola dio CO2ri

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen iritziz, egokia da Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailaren lege-aurreproiektua izapidetzea, baina karbono-aztarna kalkulatzeko enpresaren tamaina kontuan hartzea iradokitzen du, eta bidezko trantsizioaren kontzeptuak “Legearen zioen azalpenean pisu handiagoa” izan beharko lukeela uste du.

EGABek txosten bat egin du “trantsizio Energetikoaren eta Klima Aldaketaren Legearen Aurreproiektua” ri buruz, Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak egina. Bere erantzunean, EGABek egokitzat jotzen du izapidetzea, aztertutako testua hobetzeko proposamen gisa kontuan hartuta.

Kontsulta-organoak “modu positiboan” baloratu du lege-aurreproiektua. Lege-aurreproiektu horren helburua da esparru juridiko egonkorra ezartzea Euskadin, beranduenez 2050ean, neutraltasun klimatikoa lortzeko eta lurraldeak klima-aldaketarekiko duen erresilientzia handitzeko, ekitatea eta elkartasuna bermatuko dituen trantsizio justu eta iraunkor, sozial, ekonomiko eta ingurumenekoaren bidez.

Irizpenak jasotzen duenez, arauaren helburua da “arau-esparrua Euskadiren errealitatera modu eraginkorrean egokitzea, eta klima-aldaketaren arloan nazioartean hartutako konpromisoak betetzea”.

Horretarako, arauak “zero emisio garbi izango dituen ekonomia baterako trantsizio energetikoa egiteko estrategiak eta tresnak” planteatzen ditu, “Euskal sozioekonomiaren errealitatea eta Euskadik etorkizunean izango dituen erronkak eta aukerak kontuan hartuta”.

Euskal Kontseiluaren ustez, “Merezimenduzkoa” da arauak “epe luzerako helburuei (2050) erantzunak ematea” bilatzen duten planteamenduei ekitea, eta arauaren ikuspegiarekin eta egiturarekin bat datorrela adierazten du, baita zein parametrotan oinarritzen den ere, bereziki, bidezko trantsizioaren ikuspegia.

Hala ere, kontsulta-organoak uste du “trantsizio justuaren kontzeptuak garrantzia hartu beharko lukeela legearen zioen azalpenean”, eta adierazi du “enpleguari eustea eta enpleguaren kalitatea trantsizio justu horren funtsezko osagaietako bat” dela.

Era berean, azpimarratu du ingurumen-politikek eta garapen ekonomiko eta sozialeko politikek “aurrez aurre egoteari uztea eta bat egitea testuinguru sozial eta ekonomiko berri bat eraikitzeko helburuarekin, aukera eta bidezko tratuari dagokionez”.

Erakunde aholku-emaileak ontzat jotzen du arauak “Administrazioen arteko lankidetza-gobernantza eta eragileen arteko lankidetza publiko-pribatua indartzeko” duen “ahalegina”, eta “Euskal Administrazio Publikoaren eta Estatuaren arteko lankidetza nabarmentzea” iradokitzen du, baita Europar Batasunarekiko lankidetza ere, “Dokumentuan presentzia handiagoa emanez”.

Gainera, parte-hartze publikoaren esparruan, komenigarritzat jotzen du Herritarren Batzarren zeregina definitzea, “Informazio-kanal hutsak” izango diren edo “modu eraginkorrean parte hartuko duten zehaztuz, planetan ezarritako egoeraren eta helburuen ebaluazioan sartuz, bai eta proposamenak edo bestelako beharrak formulatzean ere”.

Karbono-aztarna

Obra, produktu eta zerbitzuen lizitazio publikoetan enpresek karbono-aztarna izateko duten betebeharrari dagokionez, Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak eskatzen du arauzko garapenean zehaztu daitezela betebehar berri horri lotuta egongo diren sektoreak eta enpresa motak, eta irizpide gisa enpresaren tamaina kontuan hartzea iradokitzen du, izan ere, “Txikienek ez dute ezagutza bera, ezta eskatutako estandarrak aplikatzeko baliabiderik ere”. Gainera, “Enpresa mota desberdinek betebehar hori beren gain hartu ahal izateko aldi baterako moduak” bilatzea proposatu du.

Kontseiluak Karbono Aztarna ezartzeko zailtasunei buruz ohartarazi du, bai produktuetan, bai zerbitzu eta horniduretan, lizitazio publikoetara aurkezten diren enpresetan. Alde batetik, uste du produktu-karbonoaren aztarna kalkulatzeko sei hilabeteko epea “desegokia” dela, eta “egokiagoa” litzatekeela Erregistroari buruz sortzen den Erregelamenduan zehaztea epea; izan ere, “Une horretan, kalkulu-metodologiak eskuragarri egongo dira, eta hobeto jakingo dugu nola eragingo dien sektoreei”.

Zerbitzuen aztarnaren kalkuluaren kasuan, euskal kontsulta-organoak honako hau kontuan hartzea iradokitzen du: “Etorkizuneko arau-garapenetan eta baldintza-agirietan karbono-aztarna kalkulatzeko behar diren datuak izateko zailtasuna; izan ere, gaur egun, enpresek erakundearen aztarna kalkulatzen dute, eta beren jardueraren inpaktua, oro har, ezagutzen dute, ez zerbitzu jakin batena, eta are gutxiago hirugarrenek garatutako zerbitzua bada”.

Obren kasuan, gainera, gertatzen da eraikuntza-enpresek ez dituztela obra egin aurretik Karbono-aztarna kalkulatzeko behar diren datuak, EGABen arabera. Horregatik, iradokitzen du xedapena berrikustea eta erakundearen Karbono Aztarna kalkulatzeko eskatzea, benetako kontsumoen datuetan oinarrituta, eta horren ondoriozko Murrizte Plana, 7/2021 Legearen hamabigarren xedapen gehigarriarekin bat etorriz, batez ere, Eraikuntzaren sektorerako.

Administrazio-izapidetzeei dagokienez, Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak beharrezkotzat jotzen du euskal administrazioek mekanismoak garatzea “etorkizuneko lege honetatik ondorioztatuko diren administrazio-prozedurak ahalik eta gehien arintzeko eta sinplifikatzeko, izapidetzea enpresen kezka handienetako bat baita”.