Joan den ekainaren 14an sartu zen indarrean Iberiar penintsulako salbuespena deritzona, Europar Batasunak baliozkotu zuen mekanismoa, Espainiari eta Portugali baimena ematen ziena bi herrialdeek premiazko eta aldi baterako doikuntza-prozesu bat ezar zezaten handizkako merkatuan elektrizitatearen prezioa murrizteko gasaren prezioa mugatuz. Hala ere, energia-iturri horren prezioaren igoera geldiezina dela eta, hileko fakturaren orduan, neurri hori ibilbide eztabaidagarria baino gehiago izaten ari da kontsumitzaile askorentzat.

Zehazki, Iberiar penintsulako salbuespenak 40 euroko prezioa ezartzen dio gas naturalari elektrizitatea sortzeko hasierako sei hilabeteetan, eta, ondoren, hilean bost euroko igoera beste sei hilabetetan, neurri horretarako aurreikusten den iraupen-urtea osatu arte. Baina inguruabarrak ez dira bat egiten ari kontsumitzaileei gauzak errazteko. Adibide bat: elektrizitatea % 20 inguru igo zen asteazken honetan megawatt orduko 436,25 euroraino, bere laugarren preziorik altuena erregistroak daudenetik eta altuena salbuespen iberiarra martxan hasi zenetik ‘. Gainera, zifra hori duela urtebete baino lau aldiz handiagoa da.

Gainera, gero eta bezero gehiago ari dira beren ordainagirietan igoera handia egiaztatzen. Zer ari da gertatzen? Espainian eta Portugalen gasaren toperako mekanismo bateratua sartu ondoren, konpainia merkaturatzaileek konpentsazio-doikuntza bat sartu dute faktura batzuetan. Horrela azaltzen du Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Antolaketak. – Gasarekin elektrizitatea sortzen duten instalazioek kostu errealaren eta eskaintzak egiteko erabiltzen duten kostu mugatuaren arteko aldearen konpentsazioa jasotzen dute. Gasarekin elektrizitatea sortzen den ordu bakoitza, megawatteko benetako kostua 40 eurotik gorakoa bada, alde horren arabera ordainduko zaie ekoizleei. Zenbat eta garestiagoa izan gasa eta zenbat eta kantitate handiagoa erabili ekoizteko, orduan eta konpentsazio handiagoa izango da. Kontraprestazio horren ardura konpainiek hartzen dute hasieran, baina gero bezeroengan eragiten dute. Batzuetan, azken faktura % 40 igo daiteke. Hori bai, Iberiar penintsulako salbuespenik gabe, azken prezioak askoz ere altuagoak izango lirateke.

Bezeroei eragiten dien egoera kezkagarria

Egoerak tarifa arautua eta librea duten bezeroei eragiten die, baina, bereziki, azken kasu horretan. Fakturaren goranzko doikuntza horrek ez du eraginik apirilaren 26a baino lehen merkatu librean elektrizitate-kontratua sinatu zutenentzat, orduan iragarri baitzen gasari muga bat ezarriko zitzaiola, nahiz eta orduan ez jakin zein zen formula zehatza. Hau da, egun horretatik aurrera sinatzen diren merkatu libreko energia elektrikoaren hornidura-kontratu edo -berritzeek jasan beharko dute garestitze handiena, eta, beraz, kontsumitzaileen elkarteek eskaintzak arretaz aztertzea eskatzen dute.

Beste elementu koiuntural batzuk ere ez dira partikularren alde jokatzen ari. Errusia, bere Gazprom estatuko gas konpainiaren bidez, gasaren prezioa igotzen ari da hornidura etengo duela iradokitzen duen bakoitzean. Haize-faltak energia-iturri eolikoen jarduera geldiarazi du, eta bero-boladak, berriz, elektrizitate-eskaera handiagoa eta, ondorioz, gastu handiagoa dakar. OCUren kalkuluen arabera, espainiar partikular baten batez besteko faktura 2020an 56,28 eurokoa izatetik, 2022an 112 eurokoa izatera igaro da batez beste. Eta oraindik urte amaierako tartea geratzen da, garestiagoa izango dela aurreikusten baita.

Historiako bigarren altuena. Gobernuaren energia aurrezteko neurriei buruzko lege-dekretu berria argia eta gasa maximo historikoetan zeudela etorri zen, eta hori ez zen gertatzen joan den martxora arte. Abuztuko faktura herrialdeko historiako bigarren garestiena izatera irits daiteke, nahiz eta gobernuaren neurri berriak hartu, duela urtebete guztiz ezohikoa zena. Energiak batzen dituen zifra estratosferikoen ondoren, Gobernuak uste du espainiarrok negu gogorra igaroko dugula. Hala jakinarazi zuen Teresa Rivero Gobernuko hirugarren presidenteordeak, zeinak dioenez, Espainiarentzat ez ezik, Europarentzat ere negu zaila izango da.

Egilea Andoni Beitia