Yolanda Díaz Lan eta Gizarte Ekonomiako ministroak, aste honetan jorratu nahi nuen gaia nahasteaz gain, usaimen politiko bikaina duela erakutsi dit. Berak, bere ekintza instituzionalaz gain, bere kausarako jendea batzeko lan nobleari ekiten dio gorputz eta arima, hau da, SUMAR izeneko plataforma politikoari.

Bera, bere plataformara PSOEren ezkerraldean bere burua kokatzen duten lurraren aldeko aurrerakoi guztiak gehitzeko irrikaz dago, jakinda Pedro Sánchez presidentea bera mitin moduan dagoela eta nekazaritzaren ministroa, nire lagun Luis Planas, bere siesta sempiternan murgilduta dagoela aprobetxatuz, xisteratik ateratzen da jendeari saltzeko prezioari muga handiagoak ezartzeko proposamena, batez ere PVP gutxiago.

Sortzen zaidan lehenengo kontua da ea proposamen hau, edo Mayor Orejak esango lukeen bezala, tranpa-eztabaida, ministro honen ekimen partikular bat den, Luis Planas gai horretan eskuduna den nagusia kontuan hartu gabe edo hari bizkarra emanda, edo Gobernu osoaren proposamena den, aurretik aztertu eta landu dena, hondar publikora eta zarata mediatikora jaurti aurretik.

Beldur naiz, aldez aurretik esan dudan bezala, ekimen pertsonala ote den, eta, hori bai, kamerak han zebiltzala jakinda, Alberto Garzon ministroaren laguntza izan duen lekua, dantza egiten duen beste bat!, Yolanda bezala Luis gutxiesten aditua.

Sortzen zaidan bigarren kontua da, laster jakingo dugun arren, jakitea zer irizten dion Yolandak oinarrizko saskiari eta produktuen zerrendari, nire kasuan, PVP topatuta legokeen taldea osatzen duten elikagaiei. Kantauri itsasoa deskubritu nahi izan gabe, uste dut esnea, barazkiak, haragia, arrautzak eta antzeko produktuak hautagai sendoak izango direla zorioneko zerrenda osatzeko.

Horiek guztiak oinarrizkoak eta/edo funtsezkoak dira. Dena den, zerrendatik harago, deigarria egiten zait oinarrizkoen eta/edo funtsezkoen kategoria ematea pandemia iraun zuen pare bat urtez funtsezko kategoriara igo ziren ekoizleak dituzten produktuei; orain, berriz, hilzorian daude, bizitzan arrastaka dabiltza eta, askotan, galeretan lan egiten dute.

Hirugarren gai gisa, ikusirik ministroak banaketa-enpresekin eta kontsumitzaileen elkarteekin biltzea erabaki duela, eta ia denok ados bagaude oinarrizko eta/edo funtsezko saskia osatzen duten kide asko elikagaiak izango direla, ez dut ulertzen zergatik ez diren biltzen nekazaritzako erakundeekin (itsasoko jendea ahaztu gabe), azken finean lehen mailako ekoizleen ordezkariak baitira, nekazariak edo abeltzainak izan.

Ez dakit beroaldiaren berehalakotasunaren ondorio izan den, erabaki guztiz deliberatua den edo erabaki horren zergatia, baina nirekin ados egongo dira gauzak ez duela inolako paserik.

Komentatu nahi dudan laugarren gaia da zenbait elikagairen garestitasunari heltzea eta, horretarako, PSP topatzea proposatzea, efektista eta populista izateaz gain, etxea teilatutik hastea da. Etxearen irudiaz baliatzen bagara elikadura-katea zer izango litzatekeen irudikatzeko, ez du zentzurik teilatutik hasteak, honako hauek aipatu gabe: etxe horren zimenduen egoera, elikagaien oinarria edo ekoizpena, eraikinaren egituraren kokapena, zutabeak, habeak, fatxadak, barne-zatiketak eta abar, horiekin identifika genitzakeelarik egungo elikadura-kate luze eta konplexua osatzen duten katebegi guztiak.

Hau da, haragiaren adibidea jarrita, nire lagun Iñakik, haragitarako behi-aziendadunak, kilogramoko 4-5 euro inguru jasotzen baititu animaliaren konformazioaren arabera, xerra kiloko 15 euro edo azpizuneko 38 euro (jauzi garrantzitsu bat dagoela egiaztatuko dute), edo laguntzei esker bizirik irauten duten abeltzainek, edo, kasu askotan, dirua galtzen dutenek, ontzitegia sakrifikatzen den tokiraino, edo ganbaretan kontserbatzen diren, produktu gutxiago pertzen direnetara joaten direnenean, merkatutan.

Hori dela eta, nire ustez, Gobernu zentralak, burutazio pertsonaletatik haratago, zimenduak onbideratzen hasi beharko luke, eta hori Elikagai Katearen Legea betetzen dela bermatuz egiten da. Lege horrek lortu ezin den zerbait bilatzen du, ekoizpen-kostuak estaltzea, eta horrela, kate-maila mailakatua teilatura, hau da, BPPra, iritsi arte.

Katearen Legea betetzen denean, ireki kate-maila bakoitzaren marjinen auzia eta zehaztu ea arrazoizkoak diren produktuari ematen zaion balio erantsiaren arabera edo abusuzkoak eta espekulatiboak diren.

Esan dudan bezala, kateko kate-maila guzti-guztiek beren ekoizpen-kostuak estali behar dituzte, eta arrazoizko marjina bat lortu; beraz, ministro andrea, ahaztu azken prezioak topatzea, kasu horretan, BPPren beherapena ez baitute bere gain hartuko ez sofa hain gustura partekatzen duten banaketa-kateek, ez nekazaritzako elikagaien industriek, baizik eta, beste behin ere, katearen katebegi ahulenak hartuko du bere gain.

Gordina bezain erreala. Beraz, Yolanda, eman izena eraikuntza ikastaro batean (jasangarria, hori bai) eta lehenengo klasean ikusiko duzu etxeak zimenduekin hasten direla.

Egilea Andoni Beitia