“Gauzak ikusiko dituzu, Santso adiskidea”, Kixoteri egozten zaion esamoldea da, nahiz eta itxuraz oker egon, espero ez zuen gertaera baten aurrean harridura edo harridura adierazteko. Bada, antzeko esamolderen bat erabili behar dute ezker abertzaleko jendearen artean, Statkraft enpresa norvegiarrak Azpeitia inguruan parke eoliko bat jartzeko proiektuaren aurrean agintariek emandako bira ikustean.

Lehen errota beldurgarriak ikusten zituzten, mendiak suntsitu eta ultraliberalismo kapitalista gaiztoaren haizeak aireratuko zituztenak. Orain, erakundeen alfonbra bigunetara iristeko asmoz, bira kopernikalean murgilduta, palatxo arin eta arin batzuk besterik ez dituzte ikusten, mendiko brisak modu barregarrian dantzatuko dituztenak. Hori guztia, Norvegiako GKE baten eskutik, zeinak, apaltasunaren, espiritualtasunaren eta ondasun komunaren atalean, lokatzaren parean uzten baititu Arantzazuko frantziskotarrak.

Egia esan, Arnaldo adiskidea, Urola eskualdeko ezker abertzaleko kide porrokatu batek irentsi behar zituen errotako gurpilak bere gain hartu zituen, begiak batere kliskatu gabe, gutxienez orain arte mendi sakratu eta ikonikoa ukitzera ausartzen zen proiektu haren aurkako pankartak egiteko zalapartaka ibili zen erlijio-kide haien aurrean jendaurrean agertzen zenean.

Tamaina bereko errota-gurpilak dira, bestalde, esne-industrietako erosketa-buru ugarik abeltzain batzuei egindako baieztapenak; izan ere, spot esnea, esnea enkantera igotzea justifikatzeko, mezu hau helarazi zaie: guztiak, industrialak eta banaketa-kateak barne, abeltzainek bizi duten une agonikoaren kontura erori dira, eta, horregatik, oina azeleragailutik altxatzea eta abeltzainari prezioa hobetzea erabaki dute.

Abeltzainak, hala ere, Sancho jakintsuaren antzera, ondo ezagutzen ditu esnegintzan dabiltzan pertsonaiak, eta badaki, ziur, prezioak hobetzea ez dela erosleei ematen dien errukiagatik edo haiekiko elkartasun bat-batekoagatik, baizik eta merkatuan esnerik ez egoteagatik, urteetan abeltzaina estutzen eta gaizki tratatzen joan ondoren, nekatu arte. Abeltzainaren pazientziak, guztionak bezala, muga bat du, eta hori gainditzea nahikoa arrazoi izan da abeltzainak eskuoihala botatzen joateko, batzuk pixkanaka, esne-behi ez oso eraginkorrak okelaren merkatura bidaltzeko, eta beste batzuk, atea bat-batean eta behin betiko itxiz.

Orain, abeltzainarentzako prezioek hobera egiten dutenez, badira dirua irabazten dutenak, ekoizleentzat debekatua eta beste katebegi batzuetarako bakarrik onartua, antza, baina ez genuke errealitatearen ikuspegia galdu behar, gehien-gehienak baitira ekoizpen-kostuak estaltzen dituztenak, edo gehien, dirua galtzen jarraitzen dutenak. Hala ere, ez da uste egoera hori esnearen sektorean soilik gertatzen denik, beste azpisektore produktiboetan ere gertatzen da, duela egun gutxi oilasko-hazleen ordezkariek aitortzen zuten bezala, ateak itxita, galeran lan egiten ari zirela onartzen zutenak, edo txerri- edo arrautza-ekoizleak, ez hain urrutikoak, galeran lan egitera behartzen zituztenak, kostuak katearen hurrengo kate-kateari jasanarazteko gai ez zirelako.

Bide batez, kateaz ari garela, ez didazue ukatuko errota-gurpilerako Luis Planas ministroaren errota-gurpila dugula, Elikakatearen Legea erreformatu zuena, katearen barruko salerosketa guzti-guztietan kate-maila bakoitzak zituen ekoizpen-kostuak estaltzen zirela bermatzeko klausula sartuz. Lege honekin nahikoa denbora daramagu kontuan hartzeko nekazaritza-merkatuko bidegabekerien erremedio santu gisa saldu zitzaiguna, tamalez, errota-gurpil erraldoi bat besterik ez dela.

Lehen sektoreak, gizarte osoak bezala, une zail eta ziurgabean, epe ertain-luzeko helburu handiak eta epe laburreko kudeaketa eraginkor eta efizientea bateratzen dakiten liderrak behar ditu. Ez dugu berritsu, kreepelu saltzaile edo surflarien beharrik kostaldean agertzen den azken olatuko. Liderrak behar ditugu, helburuak markatuko dituztenak, estrategiak ezarriko dituztenak, taldean lan egiten dakitenak eta, hori egin behar denean, irribarre iraunkorra alde batera utzi eta ontzigilearen egiak esaten jakingo dutenak, oso deserosoak izan arren.

Lehen sektoreak, bere elkarteak, kooperatibak eta enpresak barne, bai eta erakundeek ere, gertuenetik hasi eta urrunenera, airea bezala, liderren edo liderren beharra dute, eta ez proiekturik gabeko liderrak, alde batetik bestera doazenak, norabiderik gabe, hostoak haizearekin doazen bezala edo inertzia kudeatzearekin konformatzen direnak.

Egilea Andoni Beitia