Konstituzio Auzitegiak baietsi egin du Saltoki Araba enpresak Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiaren epaiaren eta Auzitegi Gorenaren autoaren aurka jarritako babes-errekurtsoa. Izan ere, Auzitegi Gorenak legez kanpokotzat jo zuen langile bat kaleratzeko enpresako segurtasun-ganbera batetik zetorren froga bat, «enpresaren jabetzako produktuak hirugarren bati emateagatik, eta hark eskudirutan diru bat ordaintzeagatik», eta ez zuen albaranik edo ordainagiririk eman.

Frogabide gisa, enpresak lantokiaren barruan jarritako bideozaintza-kamera baten grabazioa aurkeztu zuen, enpresaren segurtasun-sistema orokorraren barruan, eta zentroaren kanpoaldean jarritako kartel baten bidez iragarrita agertzen zen. Kartel horretan «bideoz zaindutako gunea» agertzen zen. Enpresako gerenteak grabatutako irudiak aztertu zituen, aurreko egunean egoera irregular baten susmoa izan baitzuen.

Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiko Lan Arloko Salaren iritziz, langileen kontrolerako irudiak erabiltzeak «aurretiko informazio argia eta zehatza eskatzen du», kameraren existentziari eta irudien gaineko eskubideak erabiltzeko aukerari buruz. Enpresak 2014an sistema bera erabili zuenez beste langile bat kaleratzeko, Salak «nekez uler daiteke bost urtean kameren bidezko kontrol-egoera erregularizatu ez izana, eta langileei bideozaintzaren erabileraren berri behar bezala ematea beren jarduerarako ere». Irudiak grabatzeko frogaren baliozkotasuna baztertzean, «ondorengo egintza guztiak ere legez kontrakoak dira». Eta kaleratzea baliogabetzen du, «ez delako egiaztatu langilearen jokabidea, baizik eta grabatutako jarduera horregatik, egitateen inguruan egin ahal izan duen edozein azterketa ez delako eraginkorra».

Enpresak errekurtsoa aurkeztu zuen Auzitegi Gorenean, baina hark ez zuen onartu, uste baitzuen «enplegu-emaileek laneko zaintza-kamerak ikusten dituztela, (…) segurtasun-kamera horiei buruzko informazioa badago, baina ez grabazioak diziplina-helburuekin erabiltzeko aukerari buruzkoa», eta legeak aukera ematen badu ere grabazio horiek «kasualitatez» egindako aurkikuntzan erabiltzeko, ezin da salbuespen hori kontuan hartu, enplegatzaileak erregularizatu egin beharko zukeelako aurreko kaleratzetik igarotako bost urteetan kamerak langileei dagokien informazioarekin erabiltzea.

Babes-errekurtsoa baiestea

Oraingo epaian, Konstituzio Auzitegiak baietsi egin du Saltoki Arabaren babes-errekurtsoa, eta babes judizial eraginkorra izateko eskubidea urratutzat jo zuen, ez baitzen onartu kaleratzearen arrazoia egiaztatzeko grabazioa. Errekurtsogileak adierazi du horrelako probak baliozkoak direla lan-eremuan, baldin eta langileek lantokian kamerak zeudela jakiten bazuten. Eta neurria onartua eta lortu nahi zen helburura egokitua zela, «zalantzarik gabea» baitzen delitu gori-gori baten susmoa, kaleratzearen aurreko egunean «enpresak lanpostuan dituen ondasunekin poltsa bat, sisteman jasota ez dagoena eta ondoren bereganatu zena» aurkitzean. Enpresak alegatu duenez, «langileei informatzeko betebeharra, aldez aurretik, berariaz, zehatz eta zalantzarik gabe, salbuetsita geratzen da, baldin eta ageriko delituaren susmoak badaude».

Era berean, Konstituzio Auzitegiaren ustez, epaiak uste du ez dela urratu langilearen datu pertsonalen babesa; izan ere, lan-kontrolerako bideozaintza-sistemen datuen tratamenduak «ez du eskatzen langilearen berariazko baimena, inplizituki ulertzen baita kontratu-harreman hutsagatik». Hala ere, Konstituzio Auzitegiak ohartarazten du enpresaburuaren informazio-betebeharrak bere horretan dirauela, oinarrizko eskubide horren berme saihestezin gisa. «Printzipioz, betebehar hori aldez aurretik bete behar da, berariaz, argi eta zehatz», jarraitzen du auzitegiak, baina arauak aukera ematen du, legez kontrako jokabideren bat izanez gero, informatzeko betebehar hori gauzatutzat jotzeko, bideozaintza-sistemaren existentzia ageriko lekuan jarriz. Eta gaineratu du 2014. urtean ganberak helburu bererako erabili izana «ezin dela enpresaren kalterako baloratu, EAEANren Lan Arloko Salak egiten duen bezala». «2007tik enpresan antzinatasuna duen langileak bazekien eta bazekien kamerak bazirela eta diziplinazko lan-helburuetarako erabil zitezkeela», eta grabazioaren proba baliozkotzat jotzeko epaia egiaztatu du.

Langileen duintasuna

Lan-harremanen esparruan helburu legitimo bati erantzuten dio kontrol-sistemak ezartzeak, Konstituzionalak azaldu duenez, baina langilearen duintasunarekiko eta intimitaterako eskubidearekiko errespetuaren mugarekin. Epaiak ondorioztatzen duenez, kasu honetan neurria justifikatuta zegoen langilearen jokabide irregularraren zantzu nahikoak zeudelako, eta hori egiaztatu egin behar zen; egokia zen jokabide ez-legitimoa egiaztatzeko; beharrezkoa zen beste edozein neurrik langileari ohartaraziko ziolako; eta neurrizkoa zen, kamerak agerikoak zirelako eta aurreko egunean antzemandako jokabide irregularra egiaztatzeko erabili zirelako.

Epai honen aurka boto partikularra aurkeztu dute Juan Antonio Xiol, Candido Conde-Pumpido, María Luisa Balaguer, Inmaculada Montalbán eta Ramón Sáez magistratuek, sentsibilitate aurrerakoikoak, uste baitute ez zela onartu behar enpresak aurkeztutako babes-errekurtsoa. Magistratuek adierazi dutenez, legegileak langileei jakinarazi nahi izan die «kontrol bideografikorako sistema bat eta balizko diziplina-helburuak (…) daudela, modu espezifikoan eta publiko orokorretik bereizita, kontrol-sistema horrek enplegatzailearen aldetik ekar ditzakeen abusu-egoerak saihesteko». Horregatik, «gori-gori egotea berme gisa nahikoa izateko salbuespenezko aukera (…) oso mugatua da». Eta ondorioztatzen dute legeak «galarazi egiten duela justifikatutzat jotzea langileen legez kanpoko gertakari gorien irudiak hartzea eta erabiltzea, bideozaintza-sistema baten berri ematen duten kartelak instalatzeko betebehar orokorra betetze hutsarekin». Are gehiago, «hutsegite larri bat egin delako arrazoizko susmo bat informazio-betebeharra modulatzeko pisuzko justifikazio bat izan daitekeelako arrazoibideak ikerketa pribatuak eragin ditzake eta justifikazio gisa erabil daiteke kasu kopuru onartezin handi batean», adierazten dute ohartarazteko «berme hori ia deuseztatzen duen estandar bat eratu dela, ageri-agerikoan modulazioaren salbuespenezko aukerei ematen zaien hedadura neurrigabeagatik». Magistratu disidenteen iritziz, Konstituzionalaren epaiak «ez du erantzun datu pertsonalak babesteko eskubidea kontrol pertsonalaren teknologien bilakaera azkarraren erronkaren aurrean dagoen egoera historikoaren mailan, eta ez dio jaramonik egiten datu pertsonalak babesteko eskubidearen babesari, sentsibilitate bereziko eremu batean, hala nola lan-harremanetan».

Egilea Andoni Beitia