Norberaren konturako 9.297 langilek zuzentzen dute horrelako jarduera bat, 14 urteko kopururik txikiena | Kontsumitzailearen ohituren aldaketak eta “online” salmentak kalte egiten diote eredu tradizional horri.

Nafarroan azken urtean kotizatzeari utzi dioten autonomoen ia erdiak merkataritza sektorean eta ibilgailuak konpontzeko tailerrean egiten zuen lan, 270 guztira, Gizarte Segurantzaren azaroko datuen arabera. Jarduera hori da autonomoen erregimenean afiliatu gehien galdu dituena, gainerako sektoreekin alderatuta.

Kontsumo-ohituren aldaketak eta salmenta elektronikoak kalte egin diote merkataritza-eredu horri, funtsezkoa baita hirietako auzoetako zerbitzuetan eta herrietan lurraldea kohesionatzeko. Hala ere, kontsumitzaileak Interneteko erosketetarako eta merkataritza-guneetara joateko izan duen bilakaera horrek eragin negatiboa izan du negozio horietan.

Bere profesionalen zahartzeak eta belaunaldien arteko erreleboaren zailtasunak, denda errentagarria izan arren, bere jarraipena zailtzen dute. Egoera horren ondorioz, sektoreak Foru Erkidegoan hamalau urtean izan duen kotizatzaile kopururik txikiena erregistratu du: 9.297 afiliatu. Nafarroan azken urtean kotizatzeari utzi dioten autonomoen ia erdiak merkataritza sektorean eta ibilgailuak konpontzeko tailerrean egiten zuen lan, 270 guztira, Gizarte Segurantzaren azaroko datuen arabera. Jarduera hori da autonomoen erregimenean afiliatu gehien galdu dituena, gainerako sektoreekin alderatuta.

Kontsumo-ohituren aldaketak eta salmenta elektronikoak kalte egin diote merkataritza-eredu horri, funtsezkoa baita hirietako auzoetako zerbitzuetan eta herrietan lurraldea kohesionatzeko. Hala ere, kontsumitzaileak Interneteko erosketetarako eta merkataritza-guneetara joateko izan duen bilakaera horrek eragin negatiboa izan du negozio horietan.

Bere profesionalen zahartzeak eta belaunaldien arteko erreleboaren zailtasunak, denda errentagarria izan arren, bere jarraipena zailtzen dute. Egoera horren ondorioz, sektoreak Foru Erkidegoan hamalau urtean izan duen kotizatzaile kopururik txikiena erregistratu du: 9.297 afiliatu.

Hiriaren irudia aldatzea
Auzoetako establezimenduak ixteak hiriaren diseinua aldatzea ere ahalbidetzen du; izan ere, eraikinen etxabeen zati bat saltokiek okupatzeari uzten diote eta ostalaritzako lokal edo lofts bihurtzen dira – barne-hormarik gabeko espazio ireki handietako etxebizitzak –. Azken horiek ugaritu egin dira Iruñean, besteak beste, Ermitagaña-Mendebaldea, Milagrosa, Arrotxapea, Mendillorri eta Lezkairun. Joera horrek itxi egiten du dendak irekitzeko aukera, gaur egun ezagutzen diren moduan.

2009 eta 2012ko krisiak
Sektore horri lotutako norberaren konturako langileek eutsi egin zioten adreiluaren eta finantza-arloaren 2009ko eta 2012ko krisi ekonomikoetan. Langabezia handia izan arren, kontsumoa murrizten zuten ia 56.600 langabeturekin, saltokiek tira-birari eutsi zioten une horretan, Gizarte Segurantzaren datuen arabera – batez beste 10.200 kotizatzaile urtean –. BPGren susperraldia hasi zenean ere, ekintzaile berriak sortu ziren merkataritzan, eta 2014an jarduerak 10.525 kotizatzaileren errekorra izan zuen.

Aldiz, azken zortzi urteetan, merkataritzako profesionalen kopuruak beheranzko joera izan du salmenta elektronikoen gorakadarekin – batez ere pandemiarekin –, covid delakoak negozioan izan dituen ondorioekin – orduko neurri murriztaileekin – eta COVIDaren laguntzak eskatu ondoren maileguak itzultzeko zailtasunarekin, besteak beste. Ondorioz, azken bi ekitaldietan merkataritzako autonomoen kopurua % 6 jaitsi da.

Testuinguru horretan, saltoki tradizionalak ez dira besoak gurutzatuta geratu, eta egoera berrira egokitzeko lanean ere ari dira, Nafarroako Gobernuaren laguntzarekin, digitalizaziora bideratutako laguntza-lerroen bidez. Adibidez, iazko udan, Foru Gobernuak 890.343 euroko dirulaguntza deitu zuen, mikroenpresen eta ETEen eduki teknologiko, berritzaile eta jasangarriko planen eta proiektuen garapena finantzatzeko.

Premiazko neurriak
Juan Carlos Equiza Nafarroako Langile Autonomoen Elkarteko (ATA) presidentea kezkatuta agertu da “kolektibo horren zahartzeagatik”, bai merkataritzan, bai gainerako sektoreetan. ” % 50 seniorra da”, nabarmendu du.

Equizak, halaber, berankortasun-legea ez betetzeagatik fakturak kobratzeko atzerapena azpimarratu du. “Azkenean banku gisa jokatzen dute administrazio eta enpresen aurrean”, dio berak. Horregatik, Foru Gobernuari “premiazko” estrategia bat onartzea eskatzen dio, autonomoekin lankidetzan, “ekiteko laguntzak, zero kuotak edo burokrazia bizkortzea” bezalako neurriekin.

Zer gertatzen da eraikuntzarekin?
Bestalde, eraikuntza, garraio edo ostalaritza bezalako sektore tradizionalek koronabirusaren pandemiaren aurretik baino norberaren konturako langile gehiago zenbatu dituzte.

Eraikuntzako autonomoek % 4,2ko hazkundea izan dute, 2019an 7.078 afiliatu izatetik 2023an 7.392 afiliatu izatera igaro baitira, jarduera horrek hobera egin duelako, konfinamenduaren osteko etxebizitzen erreformen eta Europako funtsei lotutako proiektuen inbertsioaren artean.

Garraioak ere igoera txiki bat izan du lau ekitaldi horietan, eta 3.451 autonomorekin geratu da, % 0,2 gehiago; eta ostalaritza ia covidaren aurretik bezala geratu da, 4.200 kotizatzailerekin, nahiz eta urte hauetan pandemiaren kontrolaren ondoriozko murrizketek zaildu egin duten. Hala ere, behin osasun-neurriak kendu eta normaltasunera itzulita, herritarrek aisialdi-kontsumoa eskatzen dute.

Egilea Admin