Pandemiaren ondoren, Europako lan-merkatuak izan duen bilakaera harrigarria, langabeziako minimo historikoetan eta betetzeko dauden lanpostu hutsen maximoetan, buruhauste handia izan da bai Europako Banku Zentralarentzat bai enpresentzat, enpleguaren ‘gainberotzea’ soldatetara, eta horrekin inflaziora, gero eta intentsitate handiagoarekin aldatzen dela ikusi baitute.

Fenomeno horren ondorioz, Europako Estatistika Bulegoak, Eurostatek, Beveridge-ko kurban jarri du fokua. Beveridge-k lanpostu hutsen eta langabezia-tasaren arteko erlazioa aztertzen du, lan-merkatua dagoen zikloaren unea aztertzeko. Ideia da ekonomiaren uzkurduretan lanpostu gutxi daudela eta langabezia handia dagoela; hedapenetan, aldiz, lanpostu huts gehiago daude eta langabezia-tasa txikia da.

Badirudi korrelazio hori alderantzikatu egin dela egungo egoeran; izan ere, gero eta analista gehiagok ohartarazten dute eurogunean atzeraldia izateko arriskua dagoela. Testuinguru horretan, Espainiaren egoera bereziki atipikoa da; izan ere, euroguneko lanpostu hutsen tasarik txikiena eta Europar Batasuneko langabezia-tasarik altuena izan arren, kurbaren estandarren eta Bruselak aplikatutako metodologiaren arabera, gure herrialdea zikloaren goranzko fasean egongo litzateke, batez ere finantza-krisiaren unerik txarrenekin alderatuz gero.

Beveridgeko kurbaren bilakaerak susperraldiaren indarra islatzen du, pandemiaren arabera. Langabeziak urrun jarraitzen du 2007ko minimo historikotik, baina lanpostu hutsak ordukoak baino bi hamarren gorago daude. Balantze positiboa izan da lan-erreformak eta LGSaren igoerek markatutako ekitaldi honetan. Badirudi ez dutela enpresen kontratatzeko beharra geldiarazi, nahiz eta lan-kostuak handitu diren eta finantzazioa gogortu den tasen igoeragatik.

Lanpostu hutsen errekorra 2014koa da, Jose Luis Rodriguez Zapateroren Gobernuak eraikuntza ‘erreskatatzeko’ abian jarritako E Planari esker lanpostu hutsen tasa % 1,4ra igo zenean. Une horretan langabezia-tasa % 19,9ra iristen zen arren, horrek berretsi egiten du milaka milioi euro ordaintzeak ekarri zuen distortsioa.

Hutsik dauden lanpostuak sektore publikoarekin puzteko joerak bere horretan dirau gaur egun. Hala, urteko hirugarren hiruhilekoan, 155.797 lanpostu huts izan dira, eta errekor horren arrazoia da 54.000 baino gehiago funtzionarioei dagozkiela, eta beste hogei mila enplegu publikoarekin lotutako sektoreei, hala nola hezkuntzari, osasunari edo gizarte-zerbitzuei.

Baina, nahiz eta 2023ko datuak txarrak ez izan, ez da gauza bera norberarekin eta gure auzokoekin alderatzea, arlo ekonomikoan zein talentuaren erakarpen eta atxikipenean lehiatzera behartuta baikaude. Hemen, Eurostatek ‘Beveridge puntuen’ zenbatespena jasotzen duen beste grafiko bat marrazten du, hau da, langabeziaren eta lanpostu hutsen arteko erlazioa, gaur egun. Azterketa horren arabera, Espainia Europako rankingaren posizio okerrenean dago.

Teknikoki, Europako estatistika bulegoak azken lau hiruhilekoetako batez bestekoa egin du urtarokotasunaren ondorioak garbitzeko. Horren ondorioz, Espainiako batez besteko langabezia-tasa % 12,4koa da, eta lanpostu hutsena, berriz, % 0,9koa (bertan dago finkatuta 2021az geroztik). Hala ere, langabeziari buruzko azken datuak erabiliz gero ( % 11,8 hirugarren hiruhilekoan, udarekin eta udazkeneko lehen egunekin batera), ez litzateke alde handirik egongo, EBko altuena izaten jarraitzen baitu.

Espainiak Europako lehendakaritza amaitu baino egun batzuk lehenago eguneratutako diagnostiko horri buruz Bruselatik egin daitekeen irakurketa izugarria da, gure herrialdeak lan-arloan duen ahultasun handia erakusten baitu.

Beste modu batera adierazteak erakusten du Espainiaren egoera, ziklo ekonomikoaren une ‘onean’, Alemaniarentzat, Herbehereentzat edo Txekiar Errepublikarentzat inoiz ikusi gabeko proportzioen krisi sakon baten parekoa izango litzatekeela, langabezia-tasa % 3 ingurukoa baita, eta hutsuneena, berriz, % 4tik gorakoa.

Soldaten bilakaera bezalako beste aldagai batzuen analisiekin konbinatuz gero, desoreka sakona erakusten du, eta horrek esan nahi du enpresak ahalegin handia egiten ari direla kostuei dagokienez talentua erakartzeko eta atxikitzeko, baina guztiz eskasa dela beste herrialde batzuekin alderatuta. Besterik gabe, laneskuaren eskaria ez da gai langabeen ‘eskaintza’ aprobetxatzeko.

Egilea Admin