2023-2024 Errentaren kanpaina oso gertu dago, eta, ohi bezala, autonomia-erkidego batzuen eta besteen artean dauden tributazio-desberdintasun handiak azaleratzeko balioko du. Diru-sarrera gutxien dituzten zergadunen kasuan, kopuru hori ehunka euro ingurukoa izan daiteke, eta diru gehien duten zergadunen kasuan, berriz, milaka eurokoa. Adibide gisa: batez besteko errentek tratu hobea dute euskal probintzietan, eta zerga-zigor handiagoa Katalunian eta Extremaduran. Bestalde, altuenek Madrilen dute zerga-oasia eta zerga-tasa handiena Valentziako Erkidegoan.

Pertsona fisikoen errentaren gaineko zergak (PFEZ) zergadunek ekitaldi bakoitzean lortutako diru-sarrerak zergapetzen ditu. Apirilaren 3an, asteazkena, hasi eta uztailaren 1era arte luzatuko den 2024ko kanpainan, 2023an jasotako errentagatik kontuak emango zaizkio Zerga Agentziari, lanaren bidez edo beste iturri batzuen bidez (inbertsioa, dibidenduak edo etxebizitza baten alokairua). Hala ere, eta zergak tarte estatala eta autonomikoa dituenez, errenta-iturri eta diru-sarrera antzekoak dituzten bi profilek betebehar fiskal oso desberdinak izan ditzakete, bizilekuaren arabera.

2023ko Autonomia Erkidegoko eta Foru Aldundiko Fiskalitatearen Panoramak islatzen duen bezala, Ekonomisten Kontseilu Nagusiaren Zerga Aholkularien Erregistroak (REAF) urtero argitaratzen duen dokumentu bat, 30.000 euroko urteko diru-sarrerak dituen zergadun batek 4.610,2 euro ordainduko ditu EAEko hiru probintzietan — profil horietarako onberenak —, eta 431 euro gehiago ordaindu beharko ditu Katalunian, horrelako herritarrei zerga-tratu txarrena ematen dien autonomia.

Antzeko zerbait gertatzen da ekitaldiko 45.000 euroko errenta erregistratzen dutenen kasuan. Euskal Autonomia Erkidegoan, ordaindu beharreko kuota 8.850 euro ingurukoa izango da — berriz ere Estatu osoko baxuena —, eta ia 1.000 euro ingurukoa Extremaduran bizi izanez gero, kasu honetan gogorrena baita. Euskal Autonomia Erkidegoko hiru probintziak dira berriz ere 70.000 euroko errentei zerga-tratu onena ematen dietenak (17.988 euroko kuota), eta kopuru handiena Nafarroan ordainduko dute, 19.815 eurorekin. Kasu guztietan, adibidea 65 urtetik beherako zergadunarena da, ezkongabea, seme-alabarik gabea eta laneko errentak soilik jasotzen dituena.

Zergadun handien kasuan ere alde handiak daude, urteko 80.000 euroko errentatik aurrera. Horrela, 110.000 euroko diru-sarrerak erregistratzen dituen batek 38.800 euro ordainduko ditu zergetan Valentziako Erkidegoan, eta Madrilen bizi den beste batek 3.000 euro gutxiagoko kuota izango du. Joera hori ondorengo errenta-tarte guztietan errepikatzen da, 600.000 eurotik aurrera handituz. Valentziako Erkidegoan, diru-sarrera horiek dituen zergadun batek 298.115 euro ordainduko lituzke PFEZn eta hiriburuko eskualdean, 251.990 euro bakarrik.

Errenta txikienak, oro har, aitortzetik salbuetsita daude, zergaren araudiak urtero ezartzen baititu salbuespen-atalase desberdinak. 2023an, adibidez, urtean 22.000 euro gordin baino gutxiago kobratzen duten besteren konturako langileek ez dute aitorpena egin behar, baldin eta baldintza jakin batzuk betetzen badituzte. Nagusia da ordaintzaile bat baino gehiago ez izatea. Diru-sarrerak bi enplegatzailerengandik edo gehiagorengandik badatoz, bigarren enplegatzailearengandik eta ondorengoengandik jasotzen duten baturak ezin izango du batera 1.500 euro baino gehiago izan, aitorpena egitetik salbuetsita egoteko.

Autonomia-erkidegoek PFEZn duten araugintza-ahalmena, aurreko urteetan despopulazioaren fenomenoari aurre egiteko zerga-neurriak arautzera bideratu zena, inflazioaren gorakadaren ondorioak indargabetzera eta arintzera bideratu zen 2023ko zerga-ekitaldian. Hala, aurreko ekitaldi batean gertatu zen bezala, zortzi autonomiak tarifa deflaktatu edo jaitsi zuten, eta, gainera, kasu batzuetan minimo pertsonalak eta familiarrak jaitsi zituzten.

Ondorioz, alde nabarmenak daude lurralde bakoitzean aplikatzen diren zergaren gutxieneko eta gehieneko tasak aztertzean. Erkidegoko gutxieneko tasa txikiena Madrilen dago, eskualdeko tartean % 8,5, eta % 18ra igotzen da estatuko tarifa gehituta. Hori dela eta, termino agregatuetan erkidego hori da merkeena, eta garestiena, berriz, Katalunia, % 20ko agregatua baitu ( % 10,5 eskualdekoa eta % 9,5 estatukoa). Ekuazioari foru probintziak gehituz gero, panorama aldatu egiten da: Nafarroak % 13ko gutxieneko tasa agregatua du eta Euskal Autonomia Erkidegoak % 23koa.

Erkidegoko gehieneko tasa handiena, bestalde, Valentziako Erkidegoan dago, % 29,5ekoa baita, eta % 54koa da, Estatuko tarifa ( % 24,5) gehituta. Berriro ere, Madril da eskualde merkeena. Gehieneko tasa autonomikoa, errenta handienei aplikatzen zaiena, % 20,5ekoa da, eta % 45era iristen da termino agregatuetan.

Egilea Irati