Jaiotza-, adopzio-, adopzio-helburuko zaintza- edo harrera-kasuetarako edoskitze-baimena ostegun honetatik aurrera metatu daiteke lanaldi osoetan, nahiz eta aukera hori ez dagoen jasota langilearen erreferentziazko hitzarmen kolektiboan edo enpresarekin hala hitzartu duen. Horrela jaso da asteazken honetan Estatuko Aldizkari Ofizialean (BOE) argitaratu den errege lege-dekretuan, zeinaren helburua langabeziagatiko laguntza-babesa erreformatzea baita, baina Gobernuak bularra emateko baimenaren hobekuntza hori ere sartu du, honela:

Aldatzen al da bularra emateko baimenaren iraupena?
Ez. Iraupenak berdina izaten jarraitzen du, baita gozatzeko modalitateak ere. Zehazki, baimen horrek eskubidea ematen du egunean ordubete edo bi zatitan lanpostutik irteteko (lanaldian ordu erdi baino ez da murriztuko), bularreko haurrak bederatzi hilabete bete arte. Gainera, absentzia horiek lanaldi osoak metatuz balia daitezke, nahiz eta BOEn argitaratutako arauaren berritasuna den baimen hori metatutako egun osoetan baliatzeko modalitatea asteazken honetara arte langilearen hitzarmen kolektiboak edo bere enplegatzailearekin lortutako akordioak esaten zuenaren baldintzapean zegoela. Baina, dekretu horrek jasotzen duenaren arabera, baimen horren lege-idazketa berriak “murrizketa horiek ezabatzen ditu, gozatzeko aukera guztiak, absentziagatiko ordu ordainduak metatzea barne, langile guztien eskubide bihurtuz”.

Noiz sartuko da indarrean?
Edoskitze-baimena metatzeko eskubide hori, negoziazio kolektiboak jaso beharrik gabe, gaurtik aurrera dago indarrean. Hala ere, aldaketa horretarako erabiltzen den legezko ibilgailua errege lege-dekretu bat denez, oraindik baliozkotu eta onartu egin behar da Legebiltzarrean; beraz, baliozkotze hori indarrean ez badago ere, neurria bertan behera geratuko litzateke eta aplikatzeari utziko litzaioke dekretua Diputatuen Kongresuan aurrera ateratzen ez den unean. Izan ere, duela gutxi gertatu zen hori, neurri hori bera antzeko dekretu batean sartu zenean langabezia-sorospena erreformatzeko: 2023ko abenduaren 21ean jarri zen indarrean, eta, ondoren, urtarrilaren 10ean, Kongresuak dekretua baliozkotu ez zuenean, bertan behera geratu zen. Oraindik ez dago baliozkotze berri horretarako datarik, baina litekeena da uda baino lehen egitea, eta une horretan jakingo da neurri horri eutsiko zaion ala ez.

Aldaketarik al dago baimena kalkulatzeko moduan metatutako lanaldien modalitatea aukeratuz gero?
Arauak ez du aldatzen langileak eskubidea duen egun metatuen kopurua zehazteko formula. Jarraian har daitezkeen lanaldi osoen kopurua bularreko haurrak bederatzi hilabete bete arte langileari geratzen zaizkion lanegunen kopuruaren araberakoa izango da, baita lanaldiaren iraupenaren araberakoa ere. Lanaldi osoan lan egiten duen pertsona batentzat, ohikoena 12 eta 14 egun artekoa izatea da. Hala ere, baimenaren iraupena proportzionalki handituko da jaiotza, adopzio, adopzio-helburuko zaintza edo harrera anizkoitzen kasuan. Adibidez, jaiotza biki baten kasuan, 24 eta 28 egun artean metatu litezke.

Nola kalkulatzen da metaketa hori lanaldi partzialeko langileen kasuan?
Jurisprudentziaren arabera eztabaidatu da gai hori; izan ere, baimen hori kalkulatzeko formula kontuan hartuta, lanaldi osotik beherako lanaldietan lan egiten duten pertsonek bularra emateko egun gehiago dituzte; izan ere, adingabeak bederatzi hilabete betetzen dituen egunera arte falta diren lanegunen guztizko kopurua langilearen lanaldiarekin bat datozen lanorduekin zatituz kalkulatzen da.

Esate baterako, langile bat amatasun-baimenaren ondoren hasten bada lanean, seme-alabak lau hilabete dituenean, gainerako lanegunak bularreko haurraren bederatzi hilabeteetara arte 100 inguru izango dira (hilean 20 egun bost hilabeterako); beraz, lanaldia egunean 8 ordukoa bada, pilatutako baimena 12,5 egunekoa izango da, eta lanaldi hori egunean lau ordukoa bada, berriz, 25 baimen-egun gehituko dira. Auzitegi Gorenak lanaldi partzialeko langileentzako kalkulu-formula hori babestu du duela gutxi, 2023ko azaroaren 21eko epai batean. Epai horren arabera, “baimen-orduen guztizko kopurua berdina izatea da kontua, bai egunero erabiltzen bada, lanpostutik ordubete falta delako, bai lanaldi osoetan pilatzeko ordezko modalitatean egiten bada”.

Nork goza dezake?
Baimen horrek “langileen eskubide indibiduala eratzen du, eta eskubide hori ezin zaio beste guraso, adoptatzaile, zaintzaile edo harreragileari eskualdatu”, legeak jasotzen duenez.

Zer gertatzen da bi gurasoek enpresa berean lan egiten badute?
Kasu horretan, enplegatzaileak mugatu ahal izango du bi gurasoek, adoptatzaileek edo hartzaileek aldi berean edoskitze-baimena izatea, eta, horretarako, “enpresaren funtzionamendurako arrazoi sendo eta objektiboak, idatziz behar bezala arrazoituak, argudiatu beharko ditu; kasu horretan, enpresak plan alternatibo bat eskaini beharko du, bi langileen gozamena ziurtatuko duena eta kontziliazio-eskubideak baliatzeko aukera emango duena”. Gainera, kasu horietan, legeak aukera ematen du, halaber, konpainia bereko bi langile horiek eskubide hori iraupen eta araubide berarekin baliatzen dutenean, “edoskitzaileak hamabi hilabete bete arte luzatu ahal izango da gozamen-aldia, eta soldata proportzionalki murriztuko da bederatzi hilabete betetzen direnetik aurrera”.

Egilea Admin