Lanaldiak bilakaera esanguratsua izan du historian zehar, aldaketa ekonomikoak, teknologikoak eta sozialak islatuz. Produktibitate-gehikuntzek, enpresa-eraginkortasunak eta eraldaketa teknologikoek aukera ematen dute denbora gutxiagoan ekoizteko, langileentzako gizarte-onurarekin. Espainiak astean gehienez 40 orduko legezko erreferentzia du urteko zenbaketan, baina negoziazio kolektiboan adostutako murrizketei esker, batez bestekoa 37/38 ordukoa da.

Testuinguru horretan aurkeztu nahi du Lan Ministerioak gehieneko lanaldia batez beste 37,5 ordura murrizteko lege-proiektu bat, urteko zenbaketan, gizarte-akordiorik gabe. Aldebakarreko ekimen politiko hau hiru premisa eztabaidagarritatik abiatzen da.

Lehenik eta behin, lanaldia murrizteko lege baten beharra. Espainiak gehienezko legezko lanaldia du Europako batez bestekoen barruan, eta negoziazio kolektiboak malgutasun handiz murrizteko eta banatzeko gaitasun osoa du.

Bigarrenik, lanaldia legez murrizteak produktibitatea areagotzen du. Analisi enpirikoek erakusten dute alderantziz dela, produktibitate-gehikuntzek lanaldiak murriztea eta soldatak igotzea ahalbidetzen dute, eta ez da legezko inposaketa helburu horretarako tresna bat. Sektore batzuetan produktibitatea lan-denbora da, eta neurri horrek eragin ditzakeen antolaketa-nahasmenduek edo lan-kostuen aldaketek produkzio-mailak jaistea ekar dezakete.

Hirugarrenik, gehieneko lanaldiaren legezko murrizketak ez du soldatarik murrizten. Hori egia izan daiteke lehen inpaktu batean, baina argi dago hitzarmen kolektiboak berriro negoziatzen direla, eta legezko ezarpen horrek kostuak eta arriskuak banatzea ekar dezakeela, zenbait sektoretan, epe ertain eta luzean soldata moderatuz. Ez dugu ahaztu behar neurriak Biztanleria Aktiboaren Inkestaren arabera okupatuen % 67ri eragingo diela (edo hitzarmen kolektibo baten mende dauden langileen % 74ri) eta eragin kaltegarri handiak eragin litzakeela, hala nola lan-kostuak handitzea.

Beraz, espero liteke lanaldia nahitaez murrizteak, soldatak konstante mantenduz, Gobernuak proposatzen duen bezala, soldata-kostu unitarioak igotzea, eta horrek ondorio kaltegarriak izatea enpresen lehiakortasunean eta enpleguaren eta BPGaren bilakaeran.

Neurri horren albo-ondorioak ere baloratu behar dira, nahi ez diren ondorioak eragin baititzakete, hala nola aparteko orduak gehitzea, opor-egun gehiagorekin konpentsatzea lanaldiak benetan aldatu gabe, benetako lan-denbora etenetatik edo baimenetatik kanporatzea, ordu gutxiko lanaldi partzialeko kontratuak handitzea, edo deskonexio digitala arriskuan jartzea errendimendu-eskakizunei eutsiz gero.

Gure ustez, lanaldiaren murrizketa negoziazio kolektibora itzuli behar da. Gizarte-eragileak garaiz daude esparru-akordio handi bat sinatzeko, negoziazio kolektiboaren bidez inplementatuko dena, lanaldia murrizteko helburuarekin, lanaren produktibitatearekin eta antolaketarekin lotura estuan, indarrean dagoen Legea aldatu gabe, aparteko orduen kontrol eraginkorragoa eta langileentzat ordutegi-aurreikusgarritasun handiagoa lortzeko konpromisoarekin. Esparru-akordio sozial horrek berretsi egingo luke lanaldia murrizteko joera orokorra, lege baten interferentzia arriskutsurik gabe. Legea, azkenean onartzen bada, indarrean sartzeko epe luzea izan beharko luke gutxienez (bi urte, gutxienez), negoziazio kolektiboa egokitzeko.

Egilea Admin