Nafarroak 657 etxalde ditu 2023an, hamarkada bateko kopururik txikiena, abeltzaintzako modalitate guztietan (esnetarako eta haragitarako behiak, ardiak, ahuntzak eta txerriak) negozioak itxi direlako. Aldi horretan bakarrik hazi dira hegazti-haztegi intentsiboak.
Nafarroako nekazaritza-ustiategien erregistroak, Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuaren mendekoak, erakusten du 2014 eta 2023 artean Foru Komunitatean nagusiki nekazarien 132 ustiategi itxi direla (horrela deitzen zaie lanbide horretatik bizi diren pertsonei). “Krisi ekonomiko eta estruktural batean murgilduta gaude aspaldidanik, abeltzainen artean frustrazioa eragiten duen egoera batean. Horregatik, zaila da Nafarroako haranetan belaunaldien erreleboa bermatzea”c azaldu zuen Gonzalo Palacios UAGNko lehendakariordeak. Izaleko haragitarako behi-azienda duen abeltzain honek sektorearen egoera aztertu zuen astelehen honetan sindikatuaren egoitzan emandako prentsaurreko batean. Beni Irurita ere bertan izan zen, Lanz enpresako Zuzendaritza Batzordeko kidea eta esnetarako behi-aziendaren abeltzaina.
Gonzalo Palaciosek laguntza-plan bat, politika publiko eraginkorrak eta egiturak modernizatzea eskatu zuen, “abeltzaintza estentsiborako zein intentsiborako”. Nekazaritza-erakunde horrek bi ereduak defendatzen ditu. “Lehenengoak suebakia egiten du fenomeno naturalen aurka, eta bigarrenak zehaztasunaren eta eraginkortasunaren aldeko apustua egiten du, eta inbertsioak egiten ditu animalien ongizatea bultzatzeko eta ingurumena babesteko”, zehaztu zuen.
Behi- eta txerri-buru gehiago
Baserrien kopurua urtero jaitsi den arren, behi- eta txerri-abelburuen kopurua intentsiboki hazi da, batez ere. Ardi- eta ahuntz-azienda, berriz, jaitsi egin da azken hamar urteetan, estentsiboari lotuago.
Palaciosek “kontsumitzaileari produktu osasungarri eta jasangarria eskaintzen dion sektoreari egindako eraso funsgabeak eta desprestigio-kanpainak” gaitzetsi zituen. UAGNko lehendakariordeak legeak egin aurretik sektorearekin kontsultatzeko eta burokrazia arintzeko eskatu zien politikariei. “Araudi guztiak gurekin batera egin beharko lirateke, praktikoagoak izan daitezela, eta bulego batetik neurriak inposatu gabe, paperak dena jasaten duelako eta errealitatea askotan beste bat delako”, esan zuen Palaciosek. Gainera, “legedian ingurumena abeltzaintzaren aurretik ez jartzea” eskatu zuen, “animaliak eta ingurumena ondo egoteko interes nagusia abeltzainak baitira”.
Simaurraren gaineko neurria
Aldarrikapen horri dagokionez, Iruritak ongarri organikoen adibideak eman zituen. 234/2005 Foru Agindua, soroan simaur solidoa aldi baterako biltegiratzea arautzen duena, ingurumen-arrazoiengatik aldatzearen aurka agertu zen abeltzain hori, proposatutako denbora-muga (bost egunetik hamar egunera eta 12 ordutik 24 ordura lurperatzea) “zentzurik gabeko neurria” dela iritzita, “neguan lursailetan biltegiratzen den simaurra udaberrian erabiltzen baita, eta udakoa, berriz, laster erabiltzen da”. Iruritak gaineratu zuen: “Baliteke Nafarroako araudiaren egokitzapenen bat egon behar izatea, baina ez zaigu oztoporik jarriko eragozpenak baino askoz abantaila gehiago dituen produktu batekin”.