Trena salgaien garraioaren % 4 da Nafarroan eta Espainian. Ehuneko txikia, EBko beste herrialde batzuekin alderatuz gero, % 15era iristen baitira. Garraio eta Mugikortasun Iraunkorreko Ministerioa 30. Merkantzien Plana garatzen ari da, eta proposatu da 2030ean tren-trafikoak salgaien % 10 lekualdatzea.
Jose Antonio Santano Garraioen eta Mugikortasun Iraunkorraren Estatu idazkariak ostiral honetan adierazi zuenez, estrategia horretan “Nafarroak kokapen pribilegiatua du bidaiarien eta salgaien mugikortasunerako, trena Atlantikoko korridorearen eta Mediterraneoaren artean lotzeko bisagra gisa aurkezten baita”. Berretsi zuen une honetan Erkidegoa bera ere ez dela konturatzen aukera horietaz. “Nafarroaz asko hitz egingo dugu bere kokapen estrategikoagatik”, azpimarratu zuen.
Nafarroako Gobernuak Marcotran, Medway, Mafex eta Transfesa enpresen laguntzarekin antolatutako Merkantziak trenera jardunaldiaren irekieran parte hartu zuen Santanok.
Estatu idazkariak argitu zuen trenak klima aldaketaren aurkako borroka bultzatzen duela, baina horrek ez duela esan nahi “beste garraiobide batzuk deabrutu behar direnik”. Santanok sistema intermodal baten alde egin zuen, errepidea, trenbide-egitura eta portua uztartuko zituena. “Salgaien % 80 itsasoz iristen dira Espainiara”, esan zuen.
Salgaien 30 Planak 26 jarduketa eta 8.000 milioi euroko aurrekontua aurreikusten ditu. Trenbide-sarearen eraldaketa sektoreko eragileak kezkatzen dituzten obrak eragiten ari da. Hala adierazi zuten Alfonso Eslava Nafarroako Volkswageneko Logistika departamentuko zuzendariak eta Hoy nos podemos subir al tren izeneko mahai-inguruko kideek.
Fidagarritasuna eta malgutasuna
Eslavak adierazi zuen Landabengo lantegia behartuta dagoela programatzen dituen lau trenetik bat bertan behera uztera, fabrikatutako ibilgailuak garraiatzeko. Ez du baliabide hori erabiltzen hornitzaileen eskaerak lantegira ekartzeko. Hainbat arrazoik azaltzen dute bidaia horiek baliogabetzeko arrazoia: Espainiako azpiegiturak modernizatzeko egungo obrak; konpondu beharreko tarte batean gertatutako gertakari puntual bat; tren-makinarik eza edo tren-gidariek lanorduak bete izana. “Aurtengo lehen seihilekoan trenez garraiatutako ibilgailuen kuota % 56koa izan zen, eta programatutako trenak kendu zirenez, VW Nafarroak 1.500 kamioi kontratatu zituen bezeroak betetzeko”, zehaztu zuen.
Alfonso Eslavak VW Taldeak trenarekin duen konpromisoa azpimarratu zuen, eta gogorarazi zuen ibilgailu elektrikoaren hornitzaileak fabrikatik errekuntzakoak baino distantzia txikiagora daudela. “Nafarroako VWek eta Seatek plataforma bera dute beren modeloak fabrikatzeko; sinergia horrek bi lantegien artean piezak ekartzeko tren bat izatea ahalbidetzen duen aztertzen ari gara”, kontatu zuen.
Hala ere, garraiobide horri buruzko hausnarketa egin zuen: “VW Navarrak bi eguneko stockarekin lan egiten du gehienez, eta denbora horretan ezin du tren bat piezekin galdu, katearen ekoizpena arriskuan egongo litzatekeelako. Trenak malgua izan behar du erantzun azkar bat emateko “, azaldu zuen.
Eslavak Iruñean TAParen inguruan dauden zalantzak eta VW Navarran nola eragingo duten ere gogorarazi zuen. Horregatik, Etxabakoizko geltokiarekin, San Jorgeko trenbidearekin edo Noaingo terminalarekin zer gertatuko den galdetu zuen.
Lurralde Kohesiorako kontseilari Oscar Chivitek iragarri zuen 2025ean zortzi milioi euroko inbertsioa aurreikusi zuela Landaben-Arazuri-Orkoiengo trenbide-saihesbiderako, Nafarroako VWren mesederako.
Luis Vicente Adifeko Zerbitzu Logistikoen zuzendariak zehaztu zuen Salgaien 30. Planaren esparruan Noaingo salgaien garraio-terminala modernizatzen ari dela. Iaz, portu lehor horren trenbide-jarduera eguneko tren bat baino gehixeago izan zen, batez beste – 369 guztira –. Hala, irailean, Adifek iragarri zuen terminal horretako espazio eta instalazioen errentamendua 5,93 milioi euroan esleitu ziola LaCati.
Tercatek portu lehorra bultzatuko du
Adifek aurten esleitu zion Terminal Catalunya enpresari Noaingo salgaien terminaleko espazio eta instalazioen 34.000 metro koadro alokatzeko kontratua, 5,93 milioi euroren truke. Kontratuaren hasierako indarraldia 15 urtekoa da, 2025eko uztailaren 1etik aurrera, eta bost urtera arte luza daiteke, inbertsio gehigarriak egitearen arabera. Ustiapenaren aurreko fasean, esleipendunak gutxienez bost milioi euroko inbertsioak egin beharko ditu. “Esleipen honek salgaien tren-trafikoa eta zentro honen jarduera indartuko ditu”, esan zuen Luis Vicentek.
“Garaiz gabiltza”
Álvaro Rodríguezek (The Climate Reality Project Espainian) azaldu zuen garraiobideak direla kutsatzaileenak. “Geu gara meteoritoa”, zehaztu zuen. “Joera aldatzeko denbora” dagoela azpimarratu zuen Rodriguezek, baina “bost urte hauetan erreakziorik ez badago, 2030ean herritarrak berotze globalaren ondorioak pairatzen hasiko dira”.
Karbono-aztarna
Ana López Carrascalek (KPMG) garraioan karbono-aztarna murrizteko lege-jarraibideetan jarri zuen arreta.
Defentsa
Samuel Nevadok, Transfesa Logistics-eko Garraio zuzendariak, trena defendatu zuen eta errepideko garraioaren arazoetako batzuk aipatu zituen: ingurumena, gidari falta eta enpresa txikiak.
Kontzentrazioa
Ángel Tellecheak, Gimex-eko zuzendari operatiboak, karga kontzentrazioa defendatu zuen trenaren erabilera erakargarriagoa izateko.
Konbinazioa
Pedro López, region south de Ewals zuzendari ohia, errepideko garraioaren eta trenaren arteko konbinazioaren alde agertu zen.
Salgaiak eta bidaiariak
Berta Miranda Garraioko eta Mugikortasun Iraunkorreko zuzendari nagusiak nabarmendu zuen Nafarroa Euskal Y-arekin lotzeak bidaiarien eta salgaien mugikortasuna erraztuko duela.
Itzuliko dira?
Javier Vidal, Besteko Harreman Korporatiboetako zuzendaria, kezkatuta agertu zen trenbidearen jardueran obrek eragindako kalteengatik, bezeroak galduta. Estatutik esan zuten laguntzak emango zituztela arazo horiek konpentsatzeko.
Trenbide-autobideak
José Antonio Sebastiánek, Atlantikoko Korridoreko mandatariak, jarduerak laburbildu zituen. Adibidez, Estatuak tren-autobideak proposatzen ditu, hala nola Gasteiz-Iruñea-Zaragoza autobidea, hau da, kamioiak, atoiak eta erdi-atoiak tren-linea batetik garraiatzea. Eta bide hauek aipatu zituen: Miranda de Ebro-Castejón-Logroño, proiektuaren hiru lote 2024aren amaieran lizitatu zituena.