Hilaren amaierara kontuari begira ibili beharrik gabe iristea gero eta familia gutxiagok egin dezakete. Azken urteotako inflazioak izugarri garestitu ditu hipotekak eta alokairuak, bai eta erosketa-saskia ere, eta soldatak ez dira hazi bizitzaren kostuaren proportzio berean. Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) argitaratutako bizi baldintzei buruzko Inkestaren azken datuen arabera, Nafarroan hiru familiatik batek zailtasunak ditu hilaren amaierara iristeko, zehazki % 37,6k. Ehuneko hori handituz joan da azken urteetan, bereziki covid-19aren pandemiaren eta Ukrainako gerraren eztandaren ondoren. 2019an, hilaren amaierara iristeko arazoak zituzten familiak % 28,5 ziren.
Hala ere, Nafarroako familien egoera ez da beste leku batzuetakoa baino okerragoa, ezta gutxiagorik ere. Izan ere, Estatuko hilabete amaierara zailtasunekin iristen diren familien ehuneko txikiena duen hirugarren erkidegoa da Nafarroa, biztanleen ia erdiek (% 45,4) arazoak dituztela baitiote. Baina etxe guztiek ez dute errealitate bera. INEren datuen arabera, Nafarroako familien % 21,8k aitortu du hilaren amaierara “zailtasun apur batekin” iristen dela, % 10,3k “zailtasunarekin” eta % 5,5ek “zailtasun handiarekin”, eta hori da Estatuko ehunekorik txikiena. Aldiz, familien % 27k “nahiko erraz” amaitzen dute hilabetea, % 29,6k “erraz” eta % 5,6k “oso erraz”.
Gabezia materiala
Bizi baldintzen estatistikak gabezia materiala duten familiei buruzko atal bat ere jasotzen du, hau da, berogailua piztea, hipoteka edo alokairua garaiz ordaintzea edo ustekabeko gastuei aurre egitea bezalako oinarrizko gaiak onartu ezin dituzten familiei buruzkoa. Nafarroa, berriz ere, langabe gehien dituen erkidegoetako bat bada ere, familien % 22,5ek ezin du urtean astebeteko oporraldia utzi; eta % 22,9k ez du ustekabeko gastuei aurre egiteko gaitasunik.
Era berean, familien % 12,4k ezin du bere etxea tenperatura egokian mantendu, eta Estatuko ehunekorik baxuena da, non pobrezia energetikoaren tasarik handiena Murtzian erregistratzen den: bostetik batek (% 20,9) ezin du bere etxea tenperatura egokian eduki. Etxebizitzaren gastuak ordaintzeko orduan, Nafarroako familien % 7,2k hipoteka edo alokairua ordaintzeko orduan atzerapenak izan dituztela ziurtatu dute, eta % 6,2k ezin dute haragi, oilasko edo arrain jatekorik egin bi egunetik behin gutxienez.
Alokairuen prezioaren igoera
Etxebizitzen edukitza-erregimenari dagokionez, familiek aurrezteko ahalmen txikiagoa dutenez, etxebizitza jabetzan eskuratzea zailtzen ari da, eta, aldi berean, alokairu-kontratuak handitzen ari dira, nahiz eta prezio altuak izan. INEren datuek erakusten dute azken hamarkadan jabetzako etxebizitzak bat-batean jaitsi direla: 2014an % 85,2 izatetik iaz % 78,3 izatera. Bitartean, errentamenduek kontrako joera dute: duela hamar urte alokatutako etxebizitzen ehunekoa % 10,3koa zen, eta 2024an % 16,8ra iritsi da, eta horietatik % 3k baino ez du merkatuarena baino prezio baxuagoa.
Joera hori duela aste batzuk ere islatu zuen Nastat Nafarroako Estatistika Institutuak, Foru Erkidegoan alokairuaren parkeak gora egin duela erakusten zuen txosten batean, 25.278 etxebizitza errentan baititu. Azterlan horretan (2023ko datuak ditu), gainera, alokairuaren batez besteko prezioa zehaztu zen, azken urtean % 7,5 igo baitzen, hileko 582,2 eurora iritsi arte.