Euskadik 3.673 milioi euro jaso ditu Suspertze eta Erresilientzia Mekanismoko funtsetatik, 1.299 milioi Eusko Jaurlaritzak kudeatu ditu eta 2.075 milioi Espainiako Estatuak, bigarren lehendakariorde eta Ekonomia, Lan eta Enpleguko sailburu Mikel Torresek adierazi duenez. Nabarmendu duenez, funts horiek 21.000 enpresa eta ABEEri baino gehiagori eman diete zuzeneko onura, eta 3.153 milioi euro xurgatu dituzte.
Torresek, berak hala eskatuta, Iñaki Ruiz Ekonomiako sailburuordearekin batera agerraldia egin du Eusko Legebiltzarreko Ekonomia, Lan eta Enplegu Batzordearen aurrean, Euskadiko Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planaren funtsen egikaritze- eta inpaktu-mailari buruzko informazioa emateko.
Europako funtsak
Zehaztu duenez, Euskadik 3.673 milioi euro mobilizatzea lortu du, aurreko hiruhilekoaren aldean 199 milioi gehiago. Guztira, 1.299 milioi euro kudeaketa autonomikoari dagozkio, 2.075 milioi euro estatuko kudeaketari (horien artean 215 milioi euro maileguetan eta 78 milioi euro bermeetan) eta 299 milioi euro beste autonomia-erkidego batzuetan euskal enpresek irabazitako lizitazioei.
Torresek jakinarazi duenez, Euskadira iritsi diren 3.673 milioi euroetatik 3.565 deialdi ebatzita daude, eta horietatik 24.411 eragile ekonomiko, sozial eta etxeetakoak izan dira. % 44 mikroenpresak eta enpresa txiki eta ertainak dira; % 31 enpresa handiak dira, “beraz, % 75 EAEko industrian gauzatuta dago”; % 13 aldi baterako enpresa-elkarteetan; % 8 fundazioetan eta beste batzuetan; eta % 3 etxeak.
Zehaztu duenez, 21.418 ETEekin batera, 242 enpresa handik funts guztien % 31 jaso dute, «EAEko enpresa-sareak motor ekonomiko gisa duen zeregina sendotuz». Eragin ekonomikoari dagokionez, adierazi du ia 700 fundaziok 294 milioi kudeatu dituztela, eta etxeek, berriz, 118 milioi.
“Berriz ere balioa eman nahi diot EAEko enpresa guztien eta Euskadin erresilientzia- eta suspertze-mekanismoaren funtsak kudeatzen ari diren administrazio guztien ahaleginari eta lan onari”, azpimarratu du.
Ildo horretan, lehendakariordeak nabarmendu du Euskadik funtsak gauzatzeko duen gaitasuna, % 74,4ko ebazpenarekin, Espainiako Estatuaren % 64,4aren aldean, “hamar puntu gehiago, funts horien kudeaketan egiten ari den lan ona eta egiten ari den ahalegina agerian uzten dutenak”. Hala ere, zehaztu du aurreko hiruhilekoarekin alderatuta % 2,6 murriztu dela, indarrean dauden eta lanean ari diren deialdien kopurua handiagoa delako.
Era berean, adierazi du azken hiruhilekoan EAEn SEM funtsen betearazpena 64 milioi euro igo dela. “Maileguak bultzatzeko fasean gaude. Euskadiko funtsen hazkundea gure enpresek Estatuko kudeaketa-funtsen dirulaguntzak eta lizitazioak erakarri izanaren ondorio da», adierazi du.
Gauzatze-mailan aldaketarik handiena izan da honako proiektu hauetan: egoitza-zentroak berritzeko edo eraikitzeko proiektuetan (38,1 milioi euro), mugikortasun jasangarrian (9,3 milioi euro), Lanbide Heziketa bultzatzeko proiektuetan (8,5 milioi euro) eta zientzia, teknologia eta berrikuntzako planetan (4,9 milioi euro).
Ekonomia Suspertu eta Eraldatzeko Proiektu Estrategikoak (ESEPE)
Gogorarazi du “gutxi edo ezer ez jaso gabe geratzen dela konferentzia sektorialean”, eta azaldu du Euskadi orain atzematen ari den guztia Estatuaren kudeaketaren bidez, Ekonomia Suspertzeko eta Eraldatzeko Proiektu Estrategikoen bidez edo lizitazioak, hitzarmenak edo kontratuak lortzen dituzten enpresek beste autonomia-erkidego batzuetan lortzen dituzten proiektuen bidez lortzen ari dela”.
EAEk 1.174 milioi euro jaso ditu guztira ESEPEetan, eta 208 milioi euro gehiago aurreko hiruhilekoarekin alderatuta. Autonomia-kudeaketakoak 302 milioi dira, aurreko hiruhilekoan baino 5 milioi gehiago; eta estatu-kudeaketakoak 872 milioi dira, aurreko hiruhilekoan baino 203 milioi gehiago.
Horri dagokionez, adierazi du EAEko enpresek “aparteko lehiakortasuna” erakutsi dutela, 208 milioi euro erakarri baitituzte, estatuko funtsen % 8,3 eta ESEPEen % 6 autonomikoak, biztanleriaren pisuaren arabera legokiekeenaren ia bikoitza (% 4,7).
“Estatu mailako kudeaketako ESEPEetan, non enpresa eta proiektu handi guztiek parte hartzen duten, % 8,3 hartzen dugu estatu mailan, eta horrek agerian uzten du euskal enpresek aurkezten dituzten proiektuak balio erantsi handiko proiektuak direla, proiektu onak ESEPEen bidez dauden ekimenak garatzeko, eta kalifikazio ona duten proiektuak, eta, ildo horretan, maila gorenean lehiatzen ari gara ESEPEen kopuru handi bat atzematen”, azpimarratu du.
Gainera, adierazi du Euskadik ESEPE atzematen duen diru kopururik handiena ibilgailu elektriko eta konektatuan dagoela. “Argi dago hemen know how garrantzitsua dugula, Mercedes, esaterako; baita energia berriztagarrietan, hidrogeno berriztagarrian eta biltegiratzean ere, Euskadin proiektu estrategikoak dituztenak; eta 82 milioi sektore aeroespazialean, ingurune horretan lan egiten duten enpresen bidez”, adierazi du.
Sailburuak gogorarazi du funtsak azken helburura bideratzen direla hainbat tresna juridikoren bidez, eta zehaztu du gaur egun 712 tresna juridiko kudeatzen ari direla, duela hiruhileko batean baino 23 gehiago.
“Ikus daiteke nola garen azkarragoak, diru gehiago duten tresna juridiko gutxiago kudeatzearen bidez, hala nola dirulaguntzak eta hitzarmenak, baina ezin da guztia dirulaguntzen eta hitzarmenen bidez egin. Asko kontratu txikiak dira (194), baina 1,4 milioi euro behar dira, hau da, tresna juridiko asko oso kopuru txikirako», gaineratu du.
Mugarriak eta helburuak
Torresek azaldu duenez, suspertze- eta erresilientzia-mekanismoak «funtsak sortzen ditu suspertze- eta eraldaketa-planaren mugarrien eta helburuen lorpenaren arabera, helburu espezifikoak lortzera bideratutako funtsak baitira». “Estatuak helburu batzuk bete behar ditu Europan, proiektu nazionalen bidez. Proiektu horiek, aldi berean, proiektu autonomikoetan banatzen dira, helburu nazionalei laguntzeko”, adierazi du.
Zehaztu duenez, 166 mugarri eta helburu esleitu zitzaizkion Euskadiri, aurreko hiruhilekoan baino zazpi gehiago. Horietatik 74 bete dira, aurreko hiruhilekoan baino hamaika gehiago. Gainerakoak gauzatzen ari dira, edo baliteke baten bat oraindik gauzatu ez izana.
“Jomugen eta helburuen % 45 bete dira, aurreko hiruhilekoan baino % 5 gehiago, hau da, 166 puntutik 74, eta gainerakoek oraindik ez dituzte proiektuak amaitu eta irekita jarraitzen dute. Beraz, amaitu ahala, eta amaitu ahala, baliteke gauzatze-maila hori eta mugarri horiek handitzea”, adierazi du.
Horregatik, nabarmendu du betetze globalari buruzko zenbatespena % 90ekoa dela, “oso handia dela eta Eusko Jaurlaritzako sail guzti-guztiek helarazten diguten informazioa dela, egiten ari diren azpiproiektuen bilakaeraren arabera”.