Espainiako Ekintzailetzaren Behatokiaren azken txostenak Euskadin eta Nafarroan dauden alde positiboak eta egiteke daudenak jasotzen ditu, jarduera hori gainbehera doa eta
Negozio bati ekitea ez da lan erraza. Finantzaketa, egitura, negozio-eredua, enplegu erakargarria… behar ditu. Baina funtsezkoa da edozein ekonomiaren hazkunderako. EAEk eta Nafarroak tradizioa metatzen dute arlo horretan, ideiaren eta arriskuaren konbinaziotik sortutako eta, adibidez, mugimendu kooperatibistan islatutako enpresa ehunaren zati handi batekin.
Hots, hainbat eragilek egiaztatu duten bezala, dinamismo hori pixka bat jaisten ari da. Espainiako Ekintzailetzaren Behatokiak (OEE) egiten duen Global Entrepreneurship Monitor (GEM) txostenak bi lurraldeek zenbait alderditan dituzten indarguneak nabarmentzen ditu, baina beste alderdi batzuetan betebeharrak jartzen ditu. Oro har, nahiz eta gizartean ekiteko aukerak eta porrotari beldur gutxiago sumatu beste lurralde batzuetan baino, bai jarduera ekintzailea bai hori egiteko asmoa Estatuko batez bestekoaren azpitik daude.
“Jarduera ekintzaile berriak lau urteko hazkundea du, baina asmo ekintzailea gelditu egin da Espainian”, laburbildu du Behatokiaren txostenak. Ekiteko asmoa % 11,2an mantendu zen 2023an. Ekintzaile berriak % 6,8tik % 7,2ra hazi ziren eta finkatuak % 6,7tik % 6,8ra. Uzte-tasa % 3,2tik % 3,5era igo zen, baina ekimen horien herenak beste batzuen esku jarraitzen du”- dio Behatokiaren txostenak. Zehazki, Behatokiak otsailean egin zuen urteko bilera, Bilbon.
Euskadiri eta Nafarroari buruzko ondorioak
Positiboak alde batetik, baina negatiboak bestetik. Hala, txostenaren arabera, Euskadi da ekimenean porrot egiteko beldur gutxien duen lurraldea, eta, Nafarroarekin eta Madrilgo Erkidegoarekin batera, inkestatuek ekintzailetzarako “aukera eta erraztasun gehiago” hautematen dituzte, eta “aukera profesional ona” dela uste dute. Bestalde, herritarrek “gaitasun handiagoa dute hori egiteko, eta uste osoa dute ekiteak estatus soziala eta ekonomikoa ematen duela, hedabideek zabaldu ohi dituzten erreferentzia-ereduek babestuta”.
Ideia ekintzaile bat gauzatzeko orduan, emaitzek okerrera egiten dute. Euskadik, Nafarroak, Errioxak eta Asturiasek dute ekintzailetza-asmorik txikiena, helduen % 7 baino gutxiagorekin. Ekintzailetza potentzialean zein duela gutxikoan, Euskadi eta Nafarroa batez bestekoaren azpitik daude. Aldiz, Madrilgo Erkidegoak, Kataluniak eta Valentziako Erkidegoak gainditu egin dute jarduera ekintzaile berri eta finkatuaren batez bestekoa. Nafarroa da enpresa finkatuetan liderra, eta Euskadi, berriz, azkenekoen artean dago. Hala ere, bi eskualdeek enpresa ekintzaileen itxiera tasa txikiak dituzte, batez bestekoaren azpitik baitaude, Euskadi (EAE) azken-aurrekoarekin, 2024an % 1 itxierak bakarrik erregistratuz.
Zein da zergatia?
“Errioxak eta Euskadik profil ekintzaile kontserbadoreagoa dute, ekiteko prest dauden pertsonen proportzio txikiagoarekin, baina behin ekiten dutenean atxikipen handia dute. Nafarroa aitzindari da finkatutako ekintzaileetan, baina laugarren dago ekintzailetza-asmoan eta duela gutxiko ekimenetan ilaragatik ”, nabarmendu du Behatokiaren txostenak.
Ekintzailetzaren Euskal Behatokiaren arabera (2023-2024), EAEko helduen % 47,5ek uste dute ekiteko trebetasunak dituztela, baina % 53,2 porrotaren beldur dira, eta hori oztopo garrantzitsua da, nahiz eta behera egin duen. Aukeren pertzepzioa % 30,3ra igo zen, pandemia betean % 16,5etik hobetuz, baina 2019an % 40,1etik eta EBn % 49,2tik urrun.
Global Entrepreneurship Monitor Navarra 2023 txostenak adierazten du Nafarroak jarduera ekintzailearen indize txikia duela ( % 5 inguru), baina pisu handienetako bat Espainiako eta Europako enpresa finkatuetan. Nafarroan jarduera konstante mantendu da, eta Espainian, berriz, gora egin du pandemiaren ondoren.
GEM Espainia 2024-2025 txostenaren ondorioak
Laburpena: Jarduera ekintzaileak lau urteko hazkundea izan du Espainian, eta ekintzailetza potentziala, berriz, gelditu egin da, Espainiako Ekintzailetzaren Behatokiaren “GEM Espainia 2024-2025” txostenaren ondorioen arabera.
Ekimenak – Proiektuak: OEEren azterketak erakusten du, 2024an, ekiteko asmoa zuten pertsonen ehunekoa egonkor mantendu zela, % 11,2an, eta pixka bat igo zela duela gutxiko ekimenen ardurapean zeudenena (hiru urte eta erdi baino gutxiagokoak), 2023an % 6,8 izatetik 2024an % 7,2 izatera igaro baitzen.
Berdintasuna: Espainian, emakumeen eta gizonen % 70ek 35 urtetik gora ekiten dute. Sexua kontuan hartu gabe, eta duela gutxiko ekintzailetzaren kasuan, % 10ek master bat dute, eta % 11k doktoretza bat, gizonak zein emakumeak izan.
Sektoreak: Txostenak agerian uzten du gizonek eta emakumeek abiarazten dituzten negozio motak desberdinak direla. Duela gutxiko hamar ekintzailetik seik azken kontsumorako zerbitzuak eskaintzen zituzten, eta gizonak, berriz, enpresentzako zerbitzuetan zentratzen dira.
Alderaketa
Espainiako ekintzailetza-tasak Norvegia, Suitza, Alemania edo Herbehereetakoak baino txikiagoak dira. Pandemiaz geroztik jarduera ekintzaileak gora egin badu ere, ekiteko asmoaren geldialdiak geldiarazi dezake. Espainia da aukeren pertzepzio txikiena duen herrialdea aztertutako 51 pertsonen artean, nahiz eta porrotaren beldurrari dagokionez hobera egin duen. Pandemiaren ondoren, emakumeek gizonak berdindu zituzten ekintzailetzan, baina orain, berriz ere, horiek dira zertxobait liderrak. Industria-sektorea jaitsi egin da eta zerbitzuak hazi.
Enpresa berri gehienek kontsumitzailearentzako zerbitzuak eskaintzen dituzte, eta 35 urtetik gorako unibertsitarioek gidatzen dituzte. Ekintzaileek gutxiago kontratatzen eta esportatzen dute, baina berrikuntzaren, adimen artifizialaren eta jasangarritasunaren alde egiten dute. Gainera, Espainian bizi diren atzerritarrek ekiteko asmo eta behar handiagoa erakusten dute, eta funtsezkoak dira jarduera ekintzailea areagotzeko.
Datozen urteetarako erronka ekintzailetza erakargarriagoa egitea eta ekimenek sortzaileei bizirik irautea da. Horrek, ahalegin finantzario, administratibo eta ideologikoak eskatuko ditu.