Nafarroako esportazioak, ziurrenik, ez dira 10.000 milioitik gorakoak izango aurten, eta zifra horri eutsi zaio 2022tik. Nafarroako VWek 2026an bi elektriko fabrikatzeko duen lantegiaren eraldaketa – ibilgailuak kanpora saltzeko partida lehena da Foru Komunitatearentzat (eta Frantziako eta Alemaniako ekonomiek) gure lurraldeko enpresentzako merkatu nagusiak – erakusten duten ahuleziak 2025ean esportatutako bolumenaren murrizketa azaltzen dute.
Nafarroak 5.097,1 milioi euro erregistratu zituen esportatutako produktu eta zerbitzuetan lehen seihilekoan, 2024ko aldi berean baino % 7,2 gutxiago. Alemaniak, Frantziak, Italiak, Portugalek eta Erresuma Batuak kontzentratu zuten esportazioen bolumen handiena; eta autoen ekoizpena ia % 20 jaitsi zen. Agertoki horren aurrean, Mikel Irujo Industria eta Trantsizio Ekologiko eta Enpresa Digitaleko sailburuak astearte honetan adierazi zuenez, “2025ean zaila izango da 10.000 milioiko muga gainditzea”. Baina, gogorarazi zuen 2022tik 2024ra bitartean Erkidegoa zenbaki horietan mantendu dela: 2022an, 10.769 milioi (errekorra); 2023an, 10.256 milioi; eta 2024an, 10.112 milioi. Aldi horretan zifra horretatik jaitsi ez den arren, salmentak jaisten joan dira.
“Frantziak, Alemaniak eta Erresuma Batuak egoera ekonomiko zaila dute, eta gure esportazioetan duten pisuagatik kezkatzen gaitu”, nabarmendu zuen Irujok. 2024an, Frantzia izan zen gure enpresentzako lehen merkatua, 1.770,6 milioirekin; ondoren, Alemania, 1.642,6 milioirekin. Italiaren salmentak 998,4 milioi izan ziren eta Erresuma Batuarenak 461,5 milioi.
Tasak
Irujok berak eskatuta egin zuen agerraldia Industria batzordean, uztailaren 27an AEBk eta EBk Nafarroako enpresetan iragarritako akordioak nola eragingo duen jakinarazteko.
Adierazi zuen Nafarroako enpresek 7,5 milioi euroko muga-zerga izango luketela AEBrekin. Igoera hori azaltzen da “iragarritako % 15eko muga-zerga unibertsalak” eragindako partida gehienek lehen zuten tasa gainditzen dutelako, Irujok zehaztu zuenez. Estatu Batuetara esportatutako partiden artean, eraikuntzetarako produktu metalikoak dira kaltetuenak; kontserbak eta burdinazko pieza manufakturatuak. Nafarroako Nazioarteko Planaren Zirkulua, Trumpen muga-zergen eragina aztertzeko otsailean eratutako lan-mahaia koordinatzen duena, egungo egoeraren azterketa egiten eta Nafarroako enpresa-sarearen aldeko neurrien proposamena aztertzen ari da. “Txostena datozen bi asteetan argitaratuko da”, jakinarazi zuen. Zirkulu horretan Kanpo Merkataritzako Espainiako Institutuak (Icex), Merkataritza Ganberak, CENek, Sodenak eta Entreprise Europe Networkek parte hartzen dute. “Laguntza neurriak hartu ditugu dagoeneko, Gobernu zentralak iragarritako neurriekin koordinatu behar ditugu, eta, batez ere, gure enpresek izan ditzaketen beharrei erantzun behar diegu”, azpimarratu zuen. Gainera, aurreratu zuenez, oraingoz “agente, konfederazio, ganbera, kluster edo enpresa indibidual bakar batek ere ez du laguntza eskatzeko egoera zehatzen bat izan”.
Irujok berretsi zuen “pertsonalki” uste duela “EBk amore eman duela AEBren aurrean” eta “munduarekiko ahultasun handiko irudia” proiektatu zuela. Horregatik, azpimarratu zuen “EBk modu irmoagoan eta irmoagoan negoziatu behar zuela akordio hori, oraindik ixteko baitago”. Hala ere, errepikatu zuen “agertokia udaberrian espero zena baino nabarmen txarragoa dela, gaur egun negoziatutakoa hirukoizten zuten muga-zergak aurreikus zitezkeelako”.
UPNk Nafarroako esportazioei mesede egiten dieten neurri gehiago eskatu zituen atzo; PSNk berretsi zuen “Trumpek muga-zergen erabilera ideologikoa egiten duela”; EH Bilduk uste du EBren eta AEBren arteko akordioak akordio “oso arriskutsua” izan behar duela; Geroa Baik adierazi zuen “itun horren ondorio ezezagunei aurre egin behar diegula”; PPNk “merkataritza-estrategia argiagoa” eskatu zuen; Contigo-Zurekin erakundeak merkatuak dibertsifikatzearen alde egin zuen; eta Voxek azpimarratu zuen “Nafarroa nazioarteko ordena berrira egokitu behar dela”.
EBren eta AEBren arteko akordioa
14.100 milioi. Irujok jakinarazi duenez, asteazkenean, hilak 17, bilduko da nazioartekotzeko lurralde arteko kontseiluaren osoko bilkura, Valentzian. “Beste administrazio batzuekin eta sektorearekin informazioa biltzen eta neurriak koordinatzen jarraituko dugu, eragina jasaten duten Nafarroako enpresei laguntzeko ekimenetan oinarrituta”, zehaztu zuen. Gobernu zentralak Merkataritza Erantzun eta Berrabiarazteko Plana jarri du abian, muga-zergen eragina jasaten duten enpresei laguntzeko, 14.100 milioiz hornituta. Estatutik datozen neurriak eta Foru Gobernuak bultzatutakoak osatu egiten dira.
Programak indartzea. Nafarroan, Industria Departamentuak indartu egin ditu aktibo dituen programak: AEBn esportatzeko edo ezartzeko zerbitzuak eskaintzen dituztenak, merkataritza elektronikoko plan bat egiteko aholkuak ematen dituztenak edo misio komertzialak antolatzen dituztenak. “2025ean, elikagaien erosle estatubatuarrek bisita egingo dute Iruñera, iaz Nafarroako ordezkaritza bat Texasera joan ondoren, sektore berriztagarriko misio komertzialean”, zehaztu zuen Irujok.
Kezka berriztagarrietan izango dituen ondorioengatik. Irujo kezkatuta agertu zen azken sektore honengatik. “Estatu Batuetako Merkataritza Sailak 407 produktu gehigarrien artean sartu ditu aerosorgailuak eta haien osagaiak, altzairu eta aluminioaren edukiaren % 50eko muga-zergen esparruan sartzen direnak, 2025eko abuztuaren 19ko komunikatu ofizialaren arabera”. Gainera, “ikerketa bat abiarazi da 232. atalean, aerosorgailuen eta osagaien inportazioek segurtasun nazionalaren ikuspegitik izan ditzaketen arriskuei buruz”, zehaztu zuen Irujok.
Zifrak
589 enpresak esportatzen dute AEBra. Horietatik, Nafarroako 215 enpresak modu erregularrean saltzen dute; 53k milioi bat baino gehiago esportatzen dute; 375ek 50.000 euro baino gutxiago fakturatzen dituzte; eta 33 ezarrita daude.