Mikel Jauregi Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasuneko sailburua Joan Groizard Energiarako Estatu idazkariarekin bilduko da astearte honetan, Madrilen, hamarkada amaierara arte Euskadirako plangintza elektrikoa ezagutzeko, eta Eusko Jaurlaritzak trantsizio energetikoari ekin ahal izateko eskatu duen 6.000 MWko potentzia gehigarria lortzeko itxaropen onekin egin du. Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demokratikorako Ministeriora bidalitako txosten batean, Lakuak deskarbonizazio prozesurako potentzia elektriko gehigarriaren beharra duten 117 euskal enpresa eta entxufea behar duten eta Euskadin ezarri nahi diren beste bederatzi enpresa identifikatu zituen.
Gainera, Bilbo Handia eta Duragaldea (Bizkaia), Aiaraldea eta Gasteiz (Araba) eta Ormaiztegi-Azpeitia (Gipuzkoa) aipatu zituen datozen bost urteetan industria-sektorearen eskari handiena egongo den eremuak direla. Euskadik potentzia elektrikoa ere behar du dagoeneko proiektatuta dauden industria parke berrietarako, batez ere Gasteiz, Durangaldea eta Lemoiz inguruan, eta izapidetze fase desberdinetan dauden proiektu berriztagarrietarako.
Espainiako Gobernuak joan den ostiralean jakinarazi zituen 2025-2030 aldirako plangintza elektriko berriaren ildo nagusiak. Urriaren 6ra arte egongo da zabalik kontsulta publikoa egiteko, eta Euskadiren lehen erreakzioa izan zen hark industria proiektuei lehentasuna ematea, hori baitzen bere eskaera nagusia. Orain, Euskadik eskatu dituen eta ziurrenik astearte honetan ezagutuko dituen 6.000 MW horiek lortuko dituen jakitea geratzen da. Aldez aurreko igurikimenak handiak dira.
Plangintza berriak 13.590 milioi euroko injekzio ekonomikoa aurreikusten du garraio sarearen ahalmena handitzeko, hau da, Sare Elektrikoak kudeatzen duen goi tentsioarena, eta, horrela, kontsumitzaile handien konexio berriak sartzeko, hala nola industrienak. Inbertsio hori egungo plangintzak aurreikusten duena baino askoz handiagoa da, 8.203 milioi euro, eta, beraz, igoera % 62koa da.
Plangintza elektriko berri horri esker, garraio-sarean eskari berria duten 27.700 megawatteri erantzun ahal izango zaie, eta horrek hamalau aldiz biderkatuko du indarrean dagoen planean aurreikusitakoa. Ia erdia, 13.100 MW, hidrogeno berdeari dagokio, beste 9.000 MW industria-proiektuei eta 3.800 MW datuak biltegiratzeko zentroei.
Baina, gainera, Ministerioak % 62 handitzen ditu enpresa elektrikoek egin ditzaketen inbertsio mugak: 3.600 milioi gehiago garraioan eta 7.700 milioi gehiago banaketan, 11.300 milioi euro gehiago batuz. Ehuneko bera da bi sareetan, sarera konektatzeko eskaeren eta errefusen tasa antzekoa delako bietan. Horiek dira, gaingiroki, Espainiako Gobernuak Estatu osorako planteatutako plangintzaren berritasun nagusiak. Igoera nabarmena da, eta eskari elektriko berria eta belaunaldi berria (berriztagarriak) konektatzeko eskaeretan dagoen kolapsoari erantzuten dio. Euskadin, adibidez, banaketa-sarearen saturazioa % 100 ingurukoa da.
Ordainsari-tasa
Baina beste kontu bat geratzen da: Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalak (MLBN) inbertsioari ezartzen dion ordainsari-tasa. Enpresa elektrikoek aspalditik eskatzen dute egungo % 5,58tik % 7,5era igotzea, Europako gainerako herrialdeetan funtzionatzen duenaren ildotik, eta helburu hori lortzen ez badute sareetan egiten dituzten inbertsioak berrikusteko edo geldiarazteko mehatxua ere egin dute. Erakundeak % 6,46ko tasa proposatu du, enpresek gutxiegitzat jotzen duten zifra, errentagarria ez dela eta trantsizio energetikorako eta ekonomiaren elektrifikaziorako Espainiako Gobernuaren planekin kontraesanean dagoela argudiatuta.