Eusko Jaurlaritzak ezezko irizpidea eman dio astearte honetan Euskadin Lanbide arteko Gutxieneko Soldata ezartzeko ELAk eta LABek bultzatzen duten Herri Ekimen Legegileari, eta horrek, praktikan, Legebiltzarrean izapidetzeko atea itxi du. Mikel Torres bigarren lehendakariorde eta Ekonomia eta Enplegu sailburuak azaldu zuenez, ekimenak ez du lege-oinarririk planteatuta dagoen bezala. “Estatuaren eskumen esklusiboa da hori, Langileen Estatutuak adierazten duen bezala. Horrelako aldaketa bat lege organiko baten edo lege marko baten bidez egin beharko litzateke, ez LEI baten bidez”, adierazi zuen.
Ekimena joan den abuztuaren 21ean erregistratu zuten Eusko Legebiltzarrean ELA, LAB, ESK, Steilas, Hiru eta Etxalde sindikatuek, 138.000 sinadura baino gehiago bildu ondoren, eta bertan Langileen Estatutuaren erreforma planteatzen dute, autonomia erkidegoek beren LGS propioa arautu ahal izan dezaten. Hala ere, Gobernuko alderdien berariazko gaitzespenak porrota dakar, EAJk eta PSEk gehiengo nahikoa baitute aintzat hartzeko unea iristen denean tramitazioa geldiarazteko.
Sailburuak azaldu zuenez, ILPk Eusko Legebiltzarrari eskatzen dio Diputatuen Kongresura lege-proposamen bat bidal dezala, “Estatuaren eta autonomia-erkidegoen arteko eskumen-banaketari eragiten diona, Konstituzioaren 151. artikulua aipatuz”, eta horrek berekin dakar proposamena lege organiko gisa edo izaera arrunteko esparru-lege gisa formulatu beharko litzatekeela”.
Baina, lege gaiez gain, Torresek “batasuna hausteak” izango lukeen eragina ere azpimarratu zuen. “Horrelako lege batek adostasuna izan beharko luke gizarte-eragileen, sindikatuen eta enpresa-erakundeen artean, baita autonomia-erkidegoetako eta Estatuko gobernuen artean ere”, nabarmendu zuen lehendakariordeak, eta berretsi zuen: “Horrelako aldaketa bat ezin da LEI baten bidez bakarrik bultzatu, kontzertazio sozialeko eta hitzarmen politikoko prozesu sakon bat eskatzen du, inplikatutako eragile guztien arteko elkarrizketan eta lurralde bakoitzeko lanbide arteko gutxieneko soldatak ezartzeak izango lituzkeen eragin juridiko, ekonomiko eta sozialen aurretiazko analisi teknikoetan oinarrituta”.
Diazen jarrera
Joan den maiatzean Euskadira egindako bisitan, Yolanda Díaz bigarren lehendakariorde eta Lan ministroa “soldata egitura desberdinak sortzearen” aurka agertu zen. “Estatutik ezartzen den lanbide arteko gutxieneko soldatak erkidegoen arteko berdintasunaren berme gisa jarduten duen lurzorua izan behar du”, ziurtatu zuen Radio Euskadin. Egun batzuk lehenago, Santi Martínez Euskadiko CCOOko idazkari nagusiak egunkari honetan egindako elkarrizketa batean ohartarazi zuen “Estatuko gutxieneko soldata desmuntatzeko arriskua dagoela, oinarri komuneko lerro gisa”. “Ea euskal gutxieneko soldata bat egituratzeko asmo onarekin estatu mailan gutxieneko soldata txikituko dugun”, adierazi zuen.
Eta, Eusko Jaurlaritzak adierazpen ofiziala egin baino egun bat lehenago, EAJk adierazi zuen ILPren aurka zegoela, uste zuelako “Estatuaren ikuskaritzapean eta Espainiako Gorteen borondatearen mende geratzen dela, hain zuzen ere, gaur egun ILPren aurkakoak diren Gorteak, Lan Ministerioa ezezkoaren buru dela”, alderdi jeltzaleak ohar baten bidez nabarmendu zuenez.
Exekutiboak patronalaren eta sindikatuen arteko negoziazioaren bidea defendatzen du hitzarmeneko gutxieneko soldata ezartzeko. “Formularik onena, ahalik eta eraginkorrena, negoziazio kolektiboa da beti, eta hori da Eusko Legebiltzarrak 2023an markatu zigun bidea”, adierazi zuen astearte honetan Torresek. Aurreko jardunaldian, jeltzaleek adierazi zutenez, “egungo testuinguruan, LGS propioa ezartzeko tresna bakarrak EAJ-PNVk lortutako hitzarmenen prebalentzia dira, Espainiako Gobernuarekin negoziazio luze eta gogor baten ondoren eta gizarte eragileen arteko negoziazio kolektiboaren ondoren: Confebask eta sindikatuak”.
Beste ideia bat ere partekatu zuen Diazek Bilbora egindako bisitan: “Errealitate bat da Euskadin soldaten batezbestekoa altuagoa dela, baina euskal gizarte eragileei tresna bat eman diegu, hau da, Langileen Estatutuaren 84. artikulua aldatzea, lan harremanen esparru autonomo eta autonomiko bat izateko”, adierazi zuen.
Sindikatuen kritikak
Jarrera hori, espero zitekeen bezala, ez zitzaien gustatu sindikatu abertzaleei, eta EAJri egin zizkioten kritikak, PSEren eta UGT eta CCOO sindikatuen alde jarri zirelako gai honetan. ELAk “Pradalesen Gobernuaren jokabide guztiz antidemokratikoa” kritikatu zuen, eta Eusko Legebiltzarraren hurrengo bozketan LEIren aldeko botoa eskatu zuen berriro, “aldarrikapen horrek aurrera egin dezan eta Diputatuen Kongresuan Langileen Estatutuaren aldaketa eztabaidatu ahal izan dadin”. Era berean, zentralak gainerako sindikatuekin batera mobilizazioak iragarri zituen.
Bestalde, LABek adierazi zuenez, “Eusko Jaurlaritzak hemen gutxieneko soldata propioa ezartzeko bide guztiak itxi nahi ditu”. “Alde batetik, uko egiten dio bihar patronalarekin izango dugun kontziliazio ahaleginean bitartekari izateari. Bestalde, uko egiten dio 138.495 sinadurak babestutako Legegintzako Herri Ekimena izapidetzeari ”, baloratu zuen sindikatuak, eta bat etorri zen Gobernuaren“ jarrera antidemokratiko argia ”gaitzestean. “Jaurlaritzak oso ondo daki Confebask ez dagoela prest euskal langileek behar duten gutxieneko soldata negoziatzeko, eta ontzat ematen ari da bere jarrera. Ez du ezer egin patronala presionatzeko”, salatu zuen.