Urtebetean, DEIAk lehendakariarekin egindako aurreko bileratik, Donald Trumpek muga-zergak ezartzeko mehatxua “xuxurla izatetik burrunba izatera igaro da”, Iñaki Gonzalez egunkariko zuzendariak gaur goizean Euskalduna Jauregian egindako galderaren arabera. Ondoren, Imanol Pradalesek AEBko presidentearen irudia gogorarazi du, “muga-zergen taula Moises balitz bezala jarrita, eta eragin politiko, mediatiko eta ekonomikoari dagokionez sortu zuena”.
“Mundua aldatu egin da”, ziurtatu du, eta “Europak erantzun bakarra” ematearen alde agertu da, “Europak aktore globala izaten jarrai dezan, bestela hirugarrenen basailuak izango baikara”. Euskal erakundeak saiatzen dira “industria eta ekonomiaren ikuspegitik tresna guztiak momentuak eskatzen duenarekin lerrokatzen”, baina “erabakiak hartu eta arriskatu egin behar dira, eta bestela, menpekoak izango gara”, azpimarratu du.
Ziurgabetasuna mundu mailan
“Urte zaila izan dugu”, adierazi du ekitaldian, nazioarteko bizikidetza arau asko zalantzan jarri eta gero, AEBk Venezuelan egindako esku-hartzea bezalako mugarriekin. “Indarrean dagoen ziurgabetasunak oso zaila egiten du merkataritza-harreman osasuntsuak izatea”, jarraitu du, “etengabe begiratzen ari zarenean zein izango den aplikatuko dizuten muga-zerga”, eta horri gehitu behar zaio AEBk Europarekin duen akordioan izandako atzerapena, oraindik ez baitauka zer ikusi.
Aro aldaketa
“Muga-zergen krisi horrek eragina izan du euskal ekonomian”, esan du Pradalesek, Euskadiko enpresek AEBko ekonomiarekiko duten mendekotasuna dela eta. Horrek ez dio erantzuten “egoeraren araberako gai bati”, baizik eta “aro aldaketa baten aurrean gaude”. “Mundua, ezagutzen genuen bezala, desagertu egin da, geopolitikak nazioarteko agenda markatzen du, baita etxeko politika ere”, gaineratu du lehendakariak. “Existitzen ziren arauek jauzi egin dute eta oso bestelako mundu bat berreratzen ari da”, azpimarratu du.
Anbizio handiko helburua
Horregatik, “kontzientzia hartzeko eta horren arabera jokatzeko” deia egiten du, eta horrek Europa eta euskaldunak zuzenean interpelatzen ditu, “europarrak garen heinean”. Helburua anbizio handikoa da, baina kontinentea osatzen duten herrialdeak ez dira hutsean bultzatuko, baizik eta indarguneak dituzte, hala nola 450 milioi biztanle izatea, “merkatu zabalagoa eta AEBetakoa baino ekonomia-, finantza- eta kontsumo-gaitasun handiagoa duena”.
Balantzaren alde negatiboan nabarmendu duenez, “Europako merkatua betetzen ari den Txina baten presioaren mende gaude”, ez “kostu txikiko produktuekin, baizik eta oso teknologikoekin eta ezagutza mailakoekin, eta, beraz, kalitate handikoa”. Horri gehitzen bazaio “konpondu gabeko arazoa, Europako subiranotasun energetikoarekin zerikusia duena” eta “gizarte amerikarraren aterkia izateari utzi dioguna”, Imanol Pradalesek ohartarazi du “edo serio hartzen dugu, edo horrek denbora gutxi iraungo du”.
Ekintza bateratuaren unea
“Diagnostikoen eta hausnarketen garaia igaro da”, jarraitu du Eusko Jaurlaritzako buruak, eta “ekintza bateratuaren unea da”, eta, horretarako, denbora-tarte txikia dago. Friedrich Merz Alemaniako kantzilerraren proposamena ekarri du gogora: “Bi abiadurako Europa bat, non sei edo zazpi herrialdek gobernantza eredu ezberdin bat adostu dezaketen, azkarrago joateko eta erabaki estrategikoak hartzeko bidean aurrera egiteko”.
Euskaldunei “tamainaz garena izanik baina historikoki Europako eztabaida handietan egon ondoren” parte hartzea dagokie. Zentzu horretan, atzo, asteartea, Europako 14 eskualderekin sinatutako “2026ko Bilboko Adierazpena” ekarri du gogora, “eztabaida horietan eta erabakiak hartzean parte hartzeko baldintza azpiestatala dugunon papera” aldarrikatzeko.