Azken aste hau itxi dugu gorputza minduta uzten diguten albiste pare batekin. Alde batetik, dermatosi nodular kutsakorrak (DNC) Aragoiraino egiten du salto, eta, bestetik, Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak iragarri du Europako Batzordeak EB-Mercosur akordioa aplikatuko duela, behin-behinean bada ere.
Lehenengotik hasten naiz; izan ere, DNCa ustiategi batean agertzeak, nire irakurleek ondo dakiten bezala (eskerrak ematen dizkiet irakurle izatetik jarraitzaile izatera igaro direnei, baita lagunei ere), txabola osoa sakrifikatzea dakar, hau da, kasu honetan, Borrastre herriko (Huescako Fiskala) Borrastre herriko haragitarako behi-aziendaren ustiapena, 130 buru dituena. Fiskala, etxola osoaren txertaketa osatu ez zen udalerria, Huescako pirinioetako udalerri txiki bat da, 350 biztanle inguru, Sobrarbe eskualdekoa, eta pentsatzen dut abeltzaintza, mendiko turismoarekin batera, bere ekonomiaren oinarrietako bat izango dela. Beraz, kasu honen agerpena kolpe handia izango da bertako biztanleentzat.
Bestalde, pentsatzen dut, Pirinioetako mendialdea izanik, nahiko ohikoa izango dela abeltzainek urtearen zati handi bat, baina oso bereziki udaberri-udan, herri-mendietara jotzea; beraz, azienda herri-mendietan egon izan balitz, mazoa are izugarriagoa izango zatekeen, beren animaliak herri-mendi berera igoko lituzketen ustiategi guztietako animalia guztiak hil beharko liratekeelako. Ez da kasua, Aragoiko prentsan irakurtzen dudanez, eta, beraz, gaitza, izugarria, ankerra eta jasanezina, esplotazio bakar horretara mugatzen da.
Ura gure errotara eramanez, albistea sentimendu bikoitzarekin hartu da euskal abeltzainen artean, alde batetik, Gipuzkoako abeltzainak daude, lasaiago; izan ere, asteazken honetan, otsailak 25, txertatuak zeuden ustiategien % 75,3 eta animalien % 82,4, baina, bestalde, bizkaitar eta arabarrak dardarka ari dira dermatosiari buruz hitz egiten duten bakoitzean eta “hutsune sanitario” hitza entzuten duten bakoitzean. Hala eta guztiz ere, herri mendiekin hain astuna izatea sentitzen dut, baina perkala pixka bat ezagututa, uste dut gauza zaila izan daitekeela datozen hilabete hauetan, non behiak belardietara gehiago aterako diren, horietako asko txertoa hartu duten edo ez duten lurraldeetako udalerri mugakideetan, edo mendi komunaletara igoko diren, eta han ere gipuzkoar eta nafarrak biziko diren Aralarren, eta gipuzkoarrak eta arabarrak Aizkorri-Arazko partzuergoan. Hori guztia dela eta, ez da ulertzen ministro lauaren gorreria eta EAEko lurralde historiko guztiak txertatzeari uko egitea, gai politiko-administratiboak alde batera utzita, abeltzaintzaren egunerokotasunean partekatzen baitute.
Bigarrenik, Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidentearen gorreriak iragarri dio Europako makineria politiko-administratiboa abiaraziko duela, EBren eta Mercosurreko herrialdeen arteko merkataritza-akordioa aplikatzeko, behin-behinean bada ere. Eta behin-behinekoa diot; izan ere, nahiz eta segurutzat jotzen dugun Mercosurreko herrialdeek arazorik gabe berretsiko dutela akordioa beren parlamentu nazionaletan (Uruguaik eta Argentinak egin dute jada), egia da, halaber, akordioa erabat aplikatzeko, Europako Parlamentuaren berrespena falta dela, eta Europako Justizia Auzitegi Nagusiak funtsezko elementu bati buruzko erabakia hartu arte ezin izango duela bozketarik egin, akordioa eta haren izapidetzea Europako itunekin bateragarriak diren ala ez erabaki arte.
Von der Leyenek, Planasek dermatosian bezala, sonotone indartsua behar du pentsatzen duena entzuteko eta entzuteko, eta populazio objektiboa behar du bizi diren burbuilatik ateratzeko, errealitatetik kanpo baitaude. Ursulak sonotonea jantziko balu, ziur nago gai izango litzatekeela EB, urratsez urrats, bere ekoizpen-ahalmena eta, horrekin batera, bere elikadura-subiranotasuna galtzen ari delako sentsazio nagusia hautemateko. Gai hori oso garrantzitsua da beranduegi izan baino lehen, eta Europako populazioak hainbeste bereganatu zuen covid garai garratzean. Era berean, Luisek sonotonea jarriko balu, ganaduzaleen aieneak eta oihuak entzungo lituzke, beren etxola osoa sakrifikatzera behartuta baitaude, eta horrekin bakarrik, nire ustez, beste jarrera batekin jokatuko luke txertaketaren gaian, bereziki, Euskal Herrian.
Pena da Gabonetan Luisi eta Ursulari sonotone bana oparitu ez izana. Agian, eskuz erosi beharko dugu.