Herrialde osoa bi kandelatara utzi gintuen itzalaldiaren lehen urteurrena ospatu berri dugu. Larritasunez bizi izan genuen egun hura, eta korrontea berreskuratu ondoren, konturatu ginen bizi garen gizarte modernoa, argirik gabe, ez garela ezer. Ezerk ez du funtzionatzen, eta orduan konturatzen gara ez gaudela prestatuta hornidura elektrikorik gabe ezer egiteko, eta beste erremediorik ez genuen: zure inguruko jendearekin hitz egitea bezain erraza eta oinarrizkoa den zerbait egitea.
Antzeko zerbait gertatzen zaigu mendialdera eta/edo landa-eremura goazenean, hirian ohikoa dena ezohikoa edo ezohikoa izan dadin, eta ikusten dugunean ez dagoela mugikorrerako estaldurarik, ez dagoela zabor-bilketarik edo, are oinarrizkoagoa den zerbait, ez dagoela edateko uraren hornidurarik etxeko txorrotan.
Horrelako zerbait gertatzen da Euskadiko ehunka edo milaka baserritan, non edateko uraren hornidurarik ez dagoen, eta azken hamarkadetan egoerak hobera egin duen arren, egia da oraindik ere oso ohikoa dela baserriak udal-saretik ez hornitzea eta, ondorioz, beraiek izatea beren alternatiba partikularra bilatu behar dutenak.
Bide batez, egoera tamalgarri hori gertatzen da, nahiz eta Toki Araubidearen Oinarriak arautzen dituen apirilaren 2ko 7/1985 Legeak, udalerrien eskumenak eta eginbeharrak arautzen dituen oinarrizko araudiak, ezartzen duen edateko ura etxez etxe hornitzea udalen berezko eskumena dela, eta horrek esan nahi du, besterik gabe eta besterik gabe, ez dela “aukerakoa” Udalarentzat, baizik eta erantzukizun hori bere gain hartu behar duela legezko eskubidez. Are gehiago, 26.1.a) artikuluan ezartzen duenez, edateko uraren etxez etxeko hornidura, estolderiaz gain, nahitaezko zerbitzuak dira udalerri guztietan, biztanleria eta konfigurazioa gorabehera.
Izan ere, lehen esan dudan bezala, milaka dira euskal landa-eremuko herritarrak, penintsulako lurralde osora zabal daitekeena. Udalak ez duenez ezer egiten, ezinezkoa bada edo erantzunik eman ez badu, dagokion konfederazio hidrografikoari emakida eskatu behar izan dio, txandakako abokatuari horregatik ordaindu behar izan dio, enpresa bat kontratatu behar izan du bere finkaren batean bilketa egiteko, hargunea etxeraino, ukuiluraino edo lurzatiren bateraino egin behar izan du, eta, kasu batzuetan, andel bat eta kloragailu bat instalatu behar izan du, edo beste istorio batzuk, etxeko txorrotan eta nekazaritza eta abeltzaintzako ustiategiko instalazioetan ur-hornidura izateko. Hori guztia, bere poltsikotik eta okerrago dena, orain arte kontatutakoaren mantenua eta berrikuntza ere bere kontura doazela jakinda. Bitartean, herrigunean, kontatutako egoera ezagutzen ez dutenez, eskuak burura eramaten dituzte lanen batengatik ur pixka bat mozten den bakoitzean edo udal igerilekuetako dutxetako ur beroak huts egiten duen bakoitzean.
Hori bai, gaiarekin txiste bat egin nahi izan gabe, pertsona horien guztien gogoa da benetan bero dagoena. Landa-eremuetako bizilagunak dira, bai herrixketan, bai hiri ertain eta handietako landa-auzoetan. Odola irakiten diete gutunak jasotzen dituztenean, eta beren hartzean emari-kontagailu bat instalatzeko eskatzen diete, kontzesio ofizialean aitortutako ur-kopuruak errespetatzen dituztela egiaztatzeko, baina, bide batez, kontagailuaren irakurketa beraiek egin behar dutela gogorarazteko eta irakurketa Eusko Jaurlaritzako URA erakunde eskudunari helarazteko, Europar Batasuneko Uraren Esparru Zuzentarauan oinarrituta omen dagoen kanon ekologikoa likidatu ahal izateko.
Esan dudan bezala, etxez etxeko ur-hornikuntzan eskumena duen administrazioak, udalak, ez du legean ezarritakoa betetzen, landa-eremuko biztanleek, gutxienez, horietako askok, irtenbidea bilatzen dute, poltsikotik ordaintzen dute, mantendu eta konpondu egiten dute, baina hori bai, emakidaren balizko erabilera okerra ikuskatzeko unean, ezta zorupetik ur-kantitate izugarriak ateratzen dituen zentral nuklear bat izatean ere, eta uraren kanonaren faktura irrigarria gainditu ahal izateko, gehienetan izapidetze hutsa kobratzen dena baino gehiago kostatzen dela aitortuz, orduan bai, orduan administrazioa agertzen da, bai.
Administrazio bakoitzak, bere mailan, bere eskumenak eta betebeharrak ditu. Hala ere, eskertuko litzateke erakundeen arteko nolabaiteko lankidetza, gutxienez, landa-hornidurako sistema defizitarioari aurre egiteko. Landa-auzotar horiek ez lirateke bigarren mailako herritar gisa tratatu behar. Ur-hornidurak, beraz, lehentasun nazionala izan beharko luke. Bat gehiago.