Espainiako Bankuaren makineria errendimendu osoz ari da lanean, arrisku handieneko hipotekak legez mugatu edo ez erabakitzeko, etxebizitzaren prezioa kontuan hartuta. Finantza-egonkortasunari buruzko sei hilean behingo txostenean, erakundeak aztertu du horrelako neurriak (borrower based measures izenez ezagutzen direnak) ezartzeak askotariko ondorioak eragingo lituzkeela adin-talde guztietan. Nabarmenena, etxebizitza erostea atzeratuko lukeena eta gazteen alokairu-gastuak handitzea eragingo lukeena, normalean etxebizitza eskuratzeko zailtasun gehien dituen adin-taldetzat hartzen baitira. Eta, halaber, kontsumo txikiagoa eta aurrezpen handiagoa adin-tarte horretan.
Daniel Pérez Cid Finantza Egonkortasun, Erregulazio eta Ebazpeneko zuzendari nagusiak ostegun honetako txostenaren aurkezpenean azaldu duenez, Espainiako Bankuak oraindik ez du erabakirik hartu bankuei higiezinaren balioaren ehuneko jakin batetik gorako hipotekak edo erosleen errentari buruzko hipotekak ematea galaraziko lieketen neurriak ezartzeari buruz. Eta gaineratu du erakundea esparru analitiko bat egiteko lanak amaitzen ari dela, etorkizunean neurri horiek hartzea komeni den ala ez erabakitzeko.
Adin-taldeen araberako aldeez gain, Espainiako Bankuaren txostenaren arabera, neurri horiek, oro har, etxebizitza jabetzan duten familien tasa murriztea eta etxebizitzaren prezioa jaistea eragingo lukete. Baina, aldi berean, alokairuko etxeen kopurua handituko litzateke eta errentamenduen prezioa igoko litzateke, maila altuetan. Horrela, Espainiako Bankuak Nazioarteko Diru Funtsak ildo horretako neurriak hartzeko emandako gomendioei erantzuten die, Europako herrialde gehienek egin duten bezala.
Perez Ciden hitzetan, Espainiako Bankuak ez du erabakiak hartzeko premiarik, ez baitu desorekarik ikusten finantza sektorean, ezta higiezinen sektorean ere, higiezinen burbuila berri baten eraketan pentsatzeko. Etxebizitzaren prezioari dagokionez, erakunde horrek onartzen du handia dela, baina adierazi du oraindik urrun dagoela higiezinen burbuilaren ziztada-mailetatik, eta, zehazki, 2004an bezala dagoela.
Txostenak gogorarazten du hipotekak emateko irizpideak burbuilaren gailurretik ere urrun daudela, nahiz eta azken urtean apur bat lasaitu diren. Adibidez, adierazi du maileguaren eta higiezinaren prezioaren arteko erlazioa % 81,2 dela (2024ko maila bera), eta 2006an, berriz, % 107. Era berean, maileguaren eta higiezinaren balioaren arteko lotura % 70,2an dago, urtebete lehenagoko % 68aren eta 2017ko % 74,5aren aldean. Eta maileguaren eta etxeko errentaren arteko harremana 4,1 aldiz izatetik 4,4 aldiz izatera igaro da urte batean, 2006an 7 aldiz iritsi zenean.
Higiezinen arriskua
Era berean, higiezinen burbuila baztertzeko beste argudioetako bat Barne Produktu Gordinaren (BPG) eta banku-kredituaren saldoaren arabera kontrolatutako banku-kredituaren hedapena da, baita familien zorpetze-mailari dagokionez ere. Horren guztiaren ondorioz, Espainiako Bankuak uste du finantza-egonkortasunerako higiezinen arriskua barruan dagoela.
José Luis Escrivá pilotatzen duen erakundearen txostenak finantza-sektorearentzako beste beldur nagusia ere aztertzen du, kreditu pribatua. Ildo horretan, azpimarratu du Espainiako erakusketa mugatua dela, eta Europako beste herrialde batzuetakoa edo Estatu Batuetakoa baino askoz txikiagoa. Hala, azpimarratu du Espainiako enpresei mailegatzen dizkieten kreditu pribatuko funts gehienak atzerritarrak direla, eta ohiko banku-kanaletara jotzen dutenak ez bezala, enpresa gazteagoak eta errentagarritasun gutxiagokoak direla, baina ez arriskutsuagoak.
Finantza-erakundeen eta itzaleko banku horren arteko loturei dagokienez, batez beste % 10ean dagoela kalkulatu du. Eta erakunde handienak direla ildo horretan jarduera handiena dutenak. 2019arekin alderatuta, horrelako ibilgailuek bankuen zorroan duten pisua ez da nabarmen hazi, eta zor publikoan egindako inbertsioen mende daude oraindik.
Arrisku-profil txikiagoa
Espainiako Bankuak ohartarazi du bankuak ez diren finantza-sektoreak maila globalean ahulak direla finantza-merkatuetako zuzenketei dagokienez. Eta horiek banku tradizionalei eragin diezaieketela interkonexio horien bidez. Baina adierazten du, halaber, Espainian helbideratutako funtsek arrisku-profil txikiagoa dutela, eta enpresei emandako kreditu pribatuak azken urteetan gora egin duen arren banku-kreditua osatzeko, oraindik pisu txikia duela eta ez dituela AEBen ahultasunak erakusten.
Azkenik, Pérez Cidek erakunde nazionalen zeregina ere defendatu du, hala nola Espainiako Bankuarena, makrozuhurtziazko arrisku-kapitalaren koltxoiak zehazterakoan, Europar Batasunean finantza-erregulazioaren sinplifikazioari buruzko eztabaida betean eta banku batzuek horiek kentzearen alde egiten dutenean. Espainiaren kasuan, adibidez, bankuek koltxoi hori kapitalez hornitu behar dute 2026tik aurrera, aktiboen % 1ekin.
Pérez Ciden ustez, ezinbestekoa da Espainiako Bankuak eta antzeko beste erakunde batzuek ahal horri eustea. Bere ustez, banku-batasunean ondoriorik ez izateak edo EBn batasun fiskalik ez egoteak erakunde horiek herrialde bakoitzean bankuek dituzten makrozuhurtziazko arriskuen azterketa zuzenagoa egitera behartzen ditu.