Nafarroako Gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilari eta CPENeko kontseilari delegatu José Luis Arastik “Navarra 2030” diagnostiko ekonomikoa aurkeztu du gaur Nafarroako Parlamentuan, Nafarroako Inbertsio Institutuak (INI) agindutako analisi estrategikoa, hurrengo hamarkadarako foru ekonomiaren indarguneak, erronkak eta hazteko aukerak identifikatzeko helburuarekin.
KPMG aholkularitza-enpresak egindako azterlanak, gainera, ekintza-plan zabal bat planteatzen du, Nafarroaren hazkunderako, inbertsiorako eta lehiakortasunerako gaitasuna indartzera bideratua, nazioarteko testuinguru gero eta zorrotzagoan, eraldaketa teknologiko, energetiko eta industrialak markatuta.
Bere hitzaldian, Arastik azpimarratu du dokumentua “beharrezko lana, objektiboa eta xehatua” dela, eta Foru Komunitatearen egiturazko erronka nagusiei “autokritikatik eta zorroztasun teknikotik” aurre egiteko aukera ematen duela. “Helburua ez da dauden indarguneak ordezkatzea, indar horiek indartzea eta gaitasun berriekin osatzea baizik”, adierazi du.
Ekonomia indartsua eta errenta-maila altuak
Diagnostikoak ondorioztatzen duenez, Nafarroa ekonomia “sendoa, industrializatua eta errenta eta produktibitate maila handikoak” da oraindik ere, esportatzeko ahalmen handia eta Balio Erantsi Gordinaren (BEG) % 30 inguruko industria-pisua mantenduz, Europako ekonomia askoren gainetik.
Hala ere, txostenak identifikatzen du 2008ko krisiaz geroztik dinamismo erlatiboa pixkanaka galtzen ari dela. Nafarroako per capita BPGa % 5 hazi da ordutik.
Per capita BPGren hazkunde erlatiboa beste ekonomia aurreratu batzuetakoa baino neurritsuagoa izan da, EB 26rekiko banaketa batekin; aldi berean, Europar Batasunaren eta Estatu Batuen arteko desakoplamendu argi bat ere gertatu da.
Bilakaera hori azaltzen duten faktore nagusien artean, finantza-krisiaren ondoren enpresa-inbertsioaren egitura-beherakada nabarmentzen da azterlanean, 2019az geroztik susperraldi positiboa izan dela adierazten duen arren.
Era berean, analisiak balioa ematen dio nekazaritzako elikagaien sektorearen sendotasunari, azken aldiko industria-hazkundearen eragile nagusia baita, eta teknologia-intentsitate handiagoa eta etorkizunean hazteko gaitasun handiagoa duten beste industria-adar batzuk dibertsifikatzeko eta indartzeko beharra planteatzen du.
Erronka estrategikoak hurrengo hamarkadarako
Dokumentuak hiru jarduera-eremu handitan egituratzen ditu Nafarroaren erronkak: hazkundea bultzatzea, lehiakortasun-faktoreak eta inbertsiorako ingurune gaitzailea.
Identifikatutako erronka nagusien artean daude Nafarroako industria indartzea eta dibertsifikatzea, sektorearen eraikuntza eta industrializazioa bultzatzea, zerbitzu aurreratuak eta ezagutza-jarduera intentsiboak sustatzea, enpresen balio erantsi teknologikoa handitzea, talentua eta prestakuntza lan-merkatuaren etorkizuneko beharretara egokitzea, azpiegitura estrategikoak, energia eta lurzoru industriala indartzea, pizgarri fiskal eta finantzarioen aprobetxamendua hobetzea, oztopo administratiboak murriztea eta proiektu estrategikoak azkartzea.
Txostenak, gainera, Nafarroak aurre egin behar dion erronka demografiko garrantzitsuaz ohartarazten du. 2025 eta 2030 bitartean 77.000 langile baino gehiago ordezkatu beharko dira erretiroagatik, eta 67.000 pertsona inguru jarduera ekonomikoaren hazkundearekin lotuta egongo dira, hau da, “lan-merkatuaren gaineko presio handiena ez da soilik hazkundeak eragingo, sektore estrategikoetan langileak ordezkatzeko beharrak baizik”, azaldu du Arasti sailburuak.
Inbertsio, berrikuntza eta gaitasun teknologiko gehiago
Aurkeztutako ekintza-planak ekoizpen-inbertsioa bizkortzeko eta Nafarroako ekonomia-sarea modernizatzeko neurri sorta zabala jasotzen du.
Horien artean, honako hauek nabarmentzen dira: enpresa-eskalatzeko programak, erosketa estrategikoei laguntzea, eraikuntza industrializatua bultzatzea, enpresentzako adimen artifizialeko tresnak sortzea, LH Duala indartzea, lanbide-prestakuntza eguneratzeko planak edo inbertsio berriak bultzatzeko finantza- eta zerga-tresnak.
Halaber, lankidetza publiko-pribatua indartzea eta proiektu estrategikoei laguntzeko egitura espezifikoak sortzea proposatzen da, inbertsioak arintzeko eta balio erantsi handiko enpresa-jarduera erakartzeko.
Energiaren arloan, planak industria-deskarbonizazioan, energia berriztagarrietan eta energia-lehiakortasunean aurrera egitearen alde egiten du; teknologiaren arloan, berriz, teknologia- eta ikerketa-zentroetatik enpresetara ezagutza gehiago transferitzea planteatzen du.
Nafarroak oso indar garrantzitsuak ditu etorkizunari aurre egiteko
Agerraldian, Arastik defendatu du Nafarroak “aktibo oso garrantzitsuak” dituela datozen urteetako erronka ekonomikoei aurre egiteko, besteak beste, “oinarri industrial sendoa, erakundeen eta aurrekontuen gaitasuna, enpresa-sare finkatua eta hazkunde- eta inbertsio-dinamika berriak sortzeko ahalmena duten sektoreak”.
Sailburuak nabarmendu du, gainera, aurkeztutako lana “asmo handiko ibilbide-orri errealista” dela, “esparru teorikotik aplikazio praktikora igarotzea” bilatzen duena, elkarrizketan, lankidetzan eta adostasunak bilatzean oinarritutako prozesu baten bidez.
“Nafarroa erreferentzia izaten jarraitzea nahi dugu, eta gero eta eremu eta sektore gehiagotan izatea”, gaineratu du.