Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuak (ISPLN/NOPLOI) azken hamarkadan ikertutako lau lan-istripu larri, oso larri edo hilgarritik bat, gutxi gorabehera, altuera-jaitsieragatik izan da, eta joera hori egonkor mantendu da urteetan zehar. Ezbehar horiek eraikuntzan maizago gertatzen direla eta 2016 eta 2025 bitartean sektore horretan 15 hildako izan direla kontuan hartuta, ISPLNk, Nafarroako Eraikuntzako Lan Fundazioarekin lankidetzan, praktika egokien bideo bat grabatu eta editatu du altuerako erorikoen aurrean, enpresetako arduradunei eta langileei gogorarazteko istripu horiek saihestu daitezkeela.
Lan Osasuneko zuzendariordetzak proiektu honetan parte hartzeko aukera eskaini zien Nafarroako Eraikuntzaren Lan Fundazioa (FLC) buru duen laneko arriskuen prebentziorako lantaldeko enpresei. Horietatik bost gehitu zitzaizkien: Construcciones Garbayo Chivite, S.L.; Construcciones Mariezcurrena, S.L.; Ecay Construcciones, S.L.; Jacar Montajes, S.L. eta Obras Especiales, S.A.
Bideoan, 10 bat minutukoa, altuerako erorikoetatik babesteko hainbat mekanismo erakusten dira, hala nola estalki inklinatuetarako ertz-babeseko sistema, zangetan ehorzketa bidezko babes-sistema bat, fatxadetako hutsuneetarako babes-sareak, pisu hil edo ainguraketa eramangarriko banakako babes-ekipamenduak, forjatupeko segurtasun-sareak edo perimetroko pantailatze-sistema bat. Halaber, sistema bakoitzaren bideo laburrak egin dira sare sozialetan eta webgunean zabaltzeko.
Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko (ISPLN/NOPLOI) zuzendari gerenteak, Mª Ángeles Nuinek, kanpaina hau aurkeztu zuen duela gutxi Nafarroako Eraikuntzaren Lan Fundazioaren instalazioetan. Bere hitzaldian nabarmendu zuenez, “enpresek, sindikatuek, erakundeek eta langileek prebentzioaren kultura sustatzeko duten inplikazioak lagundu egingo du altuerako erorikoen ondoriozko 0 istripuen helburua lortzen”. Ekitaldian 50 pertsona baino gehiago izan ziren, eraikuntza-obretako lan-arriskuen prebentzioarekin lotuta.
Laneko istripu larrien edo hilgarrien % 23 altuerako erorikoen ondoriozkoak dira.
Azken hamarkadan, Nafarroako enpresek 4.678 lan-istripu deklaratu dituzte altuerako erorikoen ondorioz. ISPLNk 2016ko urtarrilaren 1etik 2025eko abenduaren 31ra bitartean gertatutako 521 istripu larri, oso larri edo hilgarri ikertu ditu guztira; horietatik 121 altuerako erorketei lotuta zeuden. Ezbehar horietan 16 pertsona hil ziren guztira. Hildako horietatik hamabost eraikuntzaren sektorean erregistratu ziren, eta horietatik 10 obra berrietan eta estalkiak ordeztean edo konpontzean.
Eraikuntza-obretan izandako altuera-erorikoen ondoriozko istripuei buruzko ikerketetan, arrazoi ugari antzeman dira, baina plangintzarik eza da gehien errepikatzen den arrazoietako bat. Eraikuntza-prozesuan arriskuen prebentzioa behar bezala kudeatzeko, Laneko Osasunak nabarmendu du obra gauzatu aurretik egindako segurtasun- eta osasun-azterketak proiektuaren eta haren ingurunearen ezaugarri espezifikoak jaso behar dituela, eta segurtasun-planek eraikuntza-teknikak behar bezala definitu behar dituztela eta laneko eta babeseko ekipamendu egokienak aukeratzeko aukera eman behar dutela.
Laneko eta babeseko ekipamenduen aurkezpena
Bideoan, hain zuzen ere, laneko eta babeseko ekipamenduak aurkezten dira, eta horiek hautatu eta langileen eskura jarri behar dira obra egiten hasi aurretik edo obraren fase jakin batzuetan, segurtasun-baldintzetan lan egiteko. Sistema horiek behar bezala instalatu behar dira hasi baino lehen, eta prozesu osoan gainbegiratu behar dira, planifikazio txar baten ondoriozko “in situ” inprobisazioa saihestuz.
Azken batean, eraikuntzaren sektorean lan egiten duten pertsonen segurtasuna eta osasuna bermatzeko, bai eta, edozein arrazoi dela-eta, estalkietan lan egiten dutenena edo altueratik erortzeko arriskua dutenena ere, beharrezkoa da enpresek eta langile autonomoek arriskuak identifikatzea, zereginak planifikatzea eta prebentzio-neurriak hartzea. Behin obra hasita, enpresa kontratistek bermatu eta ikuskatu behar dute neurri horiek behar bezala ezartzen direla.
Gainera, horrekin guztiarekin batera, kalitatezko prestakuntza eman behar da langileentzako laneko arriskuen prebentzioaren arloan, bai eta enpresa-jardueren koordinazio egokia ere.
Alturako erorikoak prebenitzeko ISPLNren kanpaina joan den ostiralean aurkeztu zen, Huarteko erakundearen zentroan Lan Fundazioaren Eraikuntzako Prebentziorako Erakunde Paritarioaren (OPPC) jardunaldi teknikoaren barruan.
Funtsezko aliantza
Jardunaldiaren hasieran, Arancha Rodriguezek, Nafarroako FLCko Lurralde Kontseiluko kideak, Nafarroako ACPk, erakunde paritarioaren Kontseiluaren ordezkari gisa, azpimarratu zuen kontzientziazio- eta prebentzio-kanpainak bultzatzearen garrantzia, azken hilabeteetan altuerako lanekin lotutako istripuen gorakadaren aurrean. Halaber, ISPLNren, Lan eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzaren eta FLCren arteko lankidetza nabarmendu zuen, “funtsezko aliantza baita prebentzio-kulturan aurrera egiteko eta langileen segurtasuna eta osasuna indartzeko”.
Jardunaldia baliagarria izan zen, halaber, eraikuntza-obretako lan-arriskuen prebentzioari buruzko informazio teknikoa eta esperientzia praktikoak partekatzeko. Altuerako erorikoak prebenitzeko ISPLNren kanpaina aurkeztu eta ezbehar-tasaren eta ikuskatze-jardueren datuak azaldu ondoren, alturako lanetako jardunbide egokiei buruzko mahai-inguru bat egin zen, sektoreko enpresetako prebentzio-profesionalen parte-hartzearekin.
Halaber, topaketan zehar, Nafarroako Eraikuntzaren Lan Fundazioak berretsi egin zuen prestakuntzarekin, sentsibilizazioarekin eta lan-ingurune seguruen sustapenarekin duen konpromisoa, eta azpimarratu zuen beharrezkoa dela administrazioen, enpresen eta ordezkaritza sindikalaren artean koordinatuta lan egiten jarraitzea, laneko ezbehar-tasa murrizteko.