Nafarroako automobilgintzak bere azken urteetako eraldaketa handienetako bati egin dio aurre. Ibilgailuaren elektrifikazioak, adimen artifizialaren agerpenak, merkatu globalen presio lehiakorrak eta ekoizpen eredu jasangarriagoetarantz aurrera egiteko beharrak prozesuak, produktuak eta estrategiak birplanteatzera behartzen dituzte enpresak. Agertoki horretan, Gestamp, Lizarte eta SKF konpainiek sektorearen zati handi batek partekatzen dituen erronken erradiografia bat marrazten dute: auto elektrikora egokitzea, teknologia berriak sartzea eta eraldaketa gidatzeko behar den talentua erakartzea.
Hiru enpresek I+G+b-ko Nafarroako Sistemaren (SINAI) gaitasun teknologikoak industriaren benetako beharretara hurbiltzeko jardunaldi batean parte hartu zuten astearte honetan. Bere jarduerak oso desberdinak diren arren, bere esku-hartzeek diagnostiko komun bat egin zuten: automobilgintzak aldaketa sakoneko une bat bizi du, eta horrek lehiakortasunari eusteko egokitzeko gaitasun handia eskatuko du.
Malgutasuna Gestampen
Gestampen esku-hartzeak automobilgintzako hornidura katea igarotzen ari den unearen konplexutasuna islatu zuen. Ibilgailuetarako osagai metalikoetan espezializatutako multinazionala 24 herrialdetan dago, eta 44.000 langile baino gehiago ditu mundu osoan. Nafarroan, Orkoienen eta Noainen ditu lantegiak, eta 500 eta 550 pertsona artean enplegatzen ditu, sektoreko teknologia aurreratuenetako batzuk garatuz.
Orkoienen hidroformazio eta soldadura prozesuak kontzentratzen dira. Instalazioak erabat automatizatutako sei hidroformazio-lerro ditu, 5.000 tonara arteko prentsa hidraulikoekin hornituak, bai eta laser bidezko ebaketa sistemak eta prozesuen robotizazio integrala ere. Horrez gain, 200 robot industrial baino gehiago dituen soldadura tailer bat dago. Noainen, bestalde, hotzeko estanpazio prozesuak garatzen dira, 1.100 tonara arteko 13 prentsa mekanikoko parke baten bidez, eta Volkswagenen programa elektriko berriei lotutako beroko estanpazio lerro berriaren bidez, doitasun handiko soldadura eta laser ebaketako teknologia osagarriek lagunduta.
Konpainia egoera berezian dago gaur egun, Nafarroako Volkswagenen modelo elektrikoaren etorreraren ondorioz. Aurreko belaunaldi-aldaketetan ez bezala, ibilgailu berria martxan jartzeak ez dakar egungo ereduak berehala desagertzea, baizik eta bi ekoizpenen arteko bizikidetza.
“Modelo elektriko berria abiarazi behar dugu T-Cross eta Taigorako piezak fabrikatzen jarraitzen dugun bitartean”, azaldu zuten enpresatik. Horrek instalazioen malgutasuna areagotzera eta ekoizpen prozesuak etengabe egokitzera behartzen du.
Malgutasuna ezinbesteko baldintza bihurtu da merkatu globalean lehiakorrak izaten jarraitzeko, Nafarroa nahiko egoera onean baitago Volkswagenen bultzadari esker, Volkswagenen bezero nagusia baita Foru Erkidegoan. Gaur egun, Nafarroako Volkswagenen fabrikatutako ibilgailu baten txaparen % 50 baino gehiago Gestampek Foru Erkidegoan ekoitzitako piezekin berreraiki liteke.
Birmanufaktura Lizarten
Gestampentzat erronka ibilgailu elektrikoaren osagai berriak fabrikatzea bada, Lizarterentzat beste bat da ezezaguna: osagai horietako zeinek bigarren bizitza bat izango duten zehaztea.
Nafarroako enpresak automobilgintzako piezen birmanufakturazioaren gainean eraiki du bere jarduera, ekonomia zirkularraren printzipioei estuki lotutako negozio eredua. Bere lana erabilitako osagaiak berreskuratzea eta berregokitzea da, pieza berri baten berme funtzional berberekin merkatura itzultzeko.
Baina elektrifikazioak ekosistema hori sakonki aldatuko duela mehatxatzen du. “Beti egon gara oso bideratuta errekuntza ibilgailura, eta orain auto elektrikoaren zer produktu berreskuratzea eta birmanufakturatzea merezi izango duen identifikatu behar dugu”, azaldu zuen Javier Hualde konpainiako kalitate zuzendariak.
Enpresak interes bereziarekin ikusten ditu inbertitzaileak, motor elektrikoak, kontrol unitateak edo bateriak kudeatzeko sistemak, orain arte katalogoan ia falta ziren teknologiak, baina etorkizuneko jardueraren funtsezko zati bihur daitezkeenak.
Eraldaketa estrategiko horri beste erronka operatibo batzuk gehitu behar zaizkio. 3.000 erreferentzia inguru kudeatzeak espazioak, makinak eta biltegiak etengabe berrantolatzera behartzen du. Gainera, osagai elektronikoen presentzia gero eta handiagoak oinarrizko prozesuak zailtzen ditu, hala nola piezak garbitzea, olio eta zikinkeria hondarrak ezabatu behar baitituzte zirkuituak eta sentsoreak kaltetu gabe.
Konpainia mantentze lan prediktiboko sistemak ezartzen ere ari da, matxurei aurrea hartzeko eta tresna digitalen bidez eraginkortasun operatiboa hobetzeko.
Tuteratik munduarekin lehiatzea
SKFren errealitatea desberdina da. Tuterako lantegiak mende erdi baino gehiagoko jarduera du automobilgintzarako errodamenduak fabrikatzen, eta merkatu global batean lehiatzen da zuzenean, non kostuaren hamarren bakoitza eta kalitatearen hobekuntza bakoitza erabakigarriak diren.
Francisco Oliver operazioen arduradunak defendatu zuen Nafarroako fabrikak bikaintasun teknikoan oinarritutako industria kultura sendotzea lortu duela, baina ohartarazi zuen posizio horri eusteak eboluzionatzen jarraitzea eskatuko duela, Europako eta Asiako lehiakideen aurrean erreferente izaten jarraitzeko.
Konpainia gehien kezkatzen duen alderdietako bat talentua industriara erakartzeko zailtasuna da. “Ez dirudi ikasleek gaur egun industria beren karrera profesionala garatzeko aukera erakargarri gisa ikusten dutenik”, deitoratu zuen Oliverrek, eta uste du ezjakintasun handia dagoela egungo fabrikek lortutako maila teknologikoari buruz.
Talentuaren erronkarekin batera, SKFk adimen artifiziala kokatzen du ekoizpen industrialaren etorkizuna markatuko duten tresnen artean. Oliverrek defendatu zuen teknologia horiek pertsonei eta prozesuei emandako laguntza gisa ulertu behar direla. “Giza ergelkeriak adimen artifizialak baino askoz gehiago kezkatu behar gaitu”, adierazi zuen, AAk benetako balioa eman dezakeen eremuak identifikatzearen garrantzia azpimarratu aurretik.
Enpresak dagoeneko lan egiten du matxuren diagnostikoa hobetzeko, ekipoen mantentze lanak optimizatzeko eta ekoizpen prozesuan sortutako datuetatik abiatuta makina jakin batzuek modu autonomoan ikastea ahalbidetzeko gai diren aplikazioetan.
Iraunkortasuna da hirugarren ardatz estrategiko nagusia. Tuterako lantegiak ekonomia zirkularreko ekimenak garatzen ditu, fabrikazioan sortutako olio industrialak berrerabiltzera eta hondakinak birziklatzera bideratuta, etorkizuneko lehiakortasuna ingurumen konpromisoarekin estuki lotuta egongo dela sinetsita.
Aldaketari aurrea hartzeko teknologia
ADItech-ek eta ACANek antolatutako jardunaldiak, hain zuzen ere, egokitzapen prozesu hori erraztu nahi izan zuen, enpresen benetako beharrak SINAIko eragileek garatutako gaitasun teknologikoekin konektatuz.
Hitzorduak Foru Komunitateko motor ekonomikoetako bat izaten jarraitzen duen industria bati pultsua hartzeko balio izan zuen. Izan ere, Garbiñe Basterra Trantsizio Energetiko eta Digitaleko zuzendari nagusiak itxiera ekitaldian gogorarazi zuenez, sektoreak Nafarroako BPGaren % 6 inguru ordezkatzen du, eta 13.000 pertsona ingururentzat enplegu zuzena sortzen duten 120 enpresa inguru biltzen ditu.
Mugikortasun berrirako trantsizioa ez da hipotesi bat, fabrikak, prozesuak eta negozio ereduak eraldatzen ari den errealitate bat baizik. Nafarroako enpresentzat, erronka aldaketa horretara egokitzea da, lehiakortasuna galdu gabe. Baina baita aukera historiko bat aprobetxatzeagatik ere, biharko autoa diseinatu eta fabrikatuko dutenen artean kokatzeko.