Euskadiko enpresa-sarea heterogeneotasunagatik, lehiakortasunagatik eta berrikuntzagatik nabarmentzen da. Eta baita ETEen presentzia handiagatik ere, guztizkoaren % 99 baino gehiago osatzen baitute eta Euskadiko enplegu osoaren ia hiru laurden hartzen baitute. Hala ere, munduko ekonomia gero eta gehiago banatzen ari den testuinguru batean, interes geoestrategikoetan lerrokatutako blokeetan, Europarekiko interesen elkarketa ezinbestekoa da aurrera egiteko. Eta, arkitektura horretan garrantzia irabazteko, tamaina irabazteko beharra da eragile ekonomiko desberdinek gero eta gehiago defendatzen duten eskaeretako bat.
Enpresa-dimentsio hori goratzea da atzo Deustuko Unibertsitatean antolatutako Euskal Herriko IX. Industria Foroaren eztabaidan sortu diren iradokizunetako bat. Bertan, erakundeetako eta enpresetako ordezkariek parte hartu dute. Interesen zatiketak Europa mehatxatzen duen mundu honetan, Euskadik, gainera, lanean jarraitu behar du kanpoko inbertsioa erakartzeko, bere ekoizpen sektoreak dibertsifikatzeko eta inbertsio eraldatzaileei ekiten jarraitzeko, giza talentua atxikitzea eta bere jarduera nazioartekotzea bezalako erronkei muzin egin gabe. Administrazioen, enpresen eta gizartearen arteko lankidetza eskatuko duten erronka zorrotzak azpimarratu dituzte gaur foro honetako hizlarietako batzuek.
Gainditu gabeko irakasgaia
Ildo horretan, Mikel Jauregi Industria sailburuak adierazi zuen euskal ekonomiaren “gainditu gabeko irakasgaietako” bat atzerriko enpresa handietatik izaera teknologiko eta industrialeko inbertsioak erakartzea dela. Sailburuak gogorarazi zuenez, 90eko hamarkadan Ericsson ezarri zenetik (konpainia suediarra 2003an joan zen), Euskadik ez du jakin erreferentziazko multinazional bat erakartzen. “ETAk mapatik kendu gintuen, eta mapa horretan egon nahi dugu berriro. Baina horrek denbora beharko du”, adierazi zuen Jauregik, baina horretarako baldintzak badaudela nabarmendu zuen, hala nola “manufakturaren bikaintasuna”, zentro teknologikoen presentzia, lankidetza publiko-pribatuaren kultura eta talentuaren prestakuntza arlo zientifiko-teknikoetan. “Euskadi lur emankorra da Europa berrindustrializatzeko”, adierazi zuen.
Jauregik adierazi zuenez, Jaurlaritza 90eko hamarkadan administrazio publikoek enpresa-sareari eman zioten “bultzada” babesten saiatzen ari da. Izan ere, aurreko hamarkadako industria-birmoldaketak erakundeen eta enpresen arteko lankidetza aktibatzera behartu zuen, eta, horri esker, Euskadik aurrerapen nabarmenak egin zituen berrikuntzaren eta produktibitatearen arloan. Ildo horretan, Industria sailburuak Euskadi Eraldatuz Industria Planari esker bultzatu diren bost proiektu eraldatzaileak gogorarazi zituen, aeronautika, robotika edo sare elektrikoak bezalako ataletan. Azken eremu hori bereziki garrantzitsua da euskal industriarentzat, azpimarratu zuenez, Europako ehuna “deskarbonizatzen ari delako elektrifikazioaren bidez”, eta, energia horren hartzaile izateaz gain, bere inbertsioei ekin ahal izateko, nazioarteko geopolitikako kontuengatik gero eta garestiagoak diren energia fosiletara jo behar izan gabe, sektore elektrikoan gero eta gehiago murgildu ahal izateko, beste enpresa hornitzaile bat den heinean.
Euskal Finantza Aliantza
Gainera, Jauregik Euskal Finantza Aliantzaren garrantzia nabarmendu zuen, Euskadiren “finantza-muskulu propioa” sustatzea ahalbidetzen ari baita, sailburuak ohartarazi zuenez, euskal enpresak espekulazio-izaerako inbertsio-funtsen mende egotea komeni ez den egoera batean. Talgo, Ayesa eta Uvesoren erosketek gaitasun hori erakusten ari dira, adierazi zuen Jauregik. Enpresak errotzeko eragiketa horiei laguntza publikoa emateak ez du irauteko bokaziorik. Inbertsio horien emaitzekin “pazienteak izatearen” alde egin zuen kontseilariak, baina argi utzi zuen “ez garela INIa”. Gainera, Jauregik energia berriztagarriek euskal industriari eskainiko dizkion aukerak azpimarratu zituen, horien artean hidrogeno berdea.
Euskadi atzean geratzen ari da
Beste mahai-inguru batean, Senerreko presidente Andres Sendagortak adierazi zuen “alderdi batzuetan, Euskadi atzean geratzen ari dela”. Zentzu horretan, administrazioek eta enpresek “handian pentsatu” behar dutela azpimarratu zuen Sendagortak. “Geurean giltzapetzeko joera dugu. Gauza on asko ditugu eta hemen bizitzea oso erakargarria da, baina kanpora atera behar dugu eta pertsonak erakarri gure enpresetara. Enpresa handiak behar ditugu”, adierazi zuen Senerreko presidenteak, eta Europako ongizate eredua maila geopolitikotik iristen diren mehatxuen aurrean babesteko beharrezkoak diren ahaleginei buruzko” hausnarketa soziala “ere eskatu zuen.
Bestalde, Edorta Hercek, Mondragoneko lehendakariordeak, Txinatik iristen den lehia handia aipatu zuen, dolarraren indarragatik Europako merkatua gero eta neurri handiagoan hartzen ari diren produktu oso merkeekin, kooperatiba taldeak aurre egin beharreko arazoetako bat bezala, eta, horri dagokionez, Asiako erraldoiarekiko lankidetzaren eta lehiaren arteko oreka aurkitzearen alde egin zuen, Pekinek une honetan Europako ekonomiarentzat ere funtsezkoak diren teknologia eta baliabideak baititu.