Belaunaldien arteko erreleboa Euskal Herriko lan eta enpresa erronka handietako bat bihurtu da, bereziki zorrotza lehen sektorean eta enpresa txiki eta ertainetan (ETE), administrazio publikoa ahaztu gabe.
Langile falta
EAEk 675.000 enplegu aukera bete beharko ditu 2036ra arte, Eusko Jaurlaritzaren arabera, eta % 83 belaunaldien arteko erreleboari lotuta egongo dira zuzenean, hau da, erretiroei eta langile beteranoen ordezkapenei. Lan-merkatutik irteteak eragindako 524.000 lanpostu hutsez ari gara.
Nafarroan arazoa autonomoetan eta negozio txikian kontzentratzen da bereziki. Profesionalen eta Langile Autonomoen Batasunak (UPTA) joan den apirilean ohartarazi du 8.000 negozio txiki inguru itxi daitezkeela bost urtean, belaunaldien arteko errelebo faltagatik. Kalkuluen arabera, 7.951 autonomo erretiratuko dira, hau da, guztien % 17,15.
Manu Olano Zientzia, Berrikuntza eta Gizarte Garapeneko zuzendariak ohartarazi du erronka administrazio publikoak, enpresaburuen elkarteek eta sindikatuek eta abarrek partekatu behar dutela, eta aurreikuspena eta estrategia eskatzen dituela: “Denbora luzez falta izan da errelebo hori behar bezala aurreratzea eta planifikatzea, batez ere enpresa txikietan, egunerokoa aurrera ateratzearekin nahikoa baitzuten. Enpresa kudeaketa ereduan txertatzen den estrategiarik ez badago, ondorioek eragin handia izan dezakete negozioaren produktibitatean, berrikuntza gaitasunean eta jasangarritasunean”.
Laguntzak
Egoera horretan, enpresak eta erakundeak neurri zehatzak aktibatzera behartzen ari dira, itxierak, konortea galtzea eta eskulan falta saihesteko. Euskadin Lan Mentoring nabarmentzen da, Lanbidek Innobasquerekin lankidetzan sustatutako zerbitzua, ETEei erreleboaren plangintzan eta langile beteranoen ezagutza langile berriei transferitzen doan laguntzeko, bereziki negozioarentzat kritikoak diren lanpostuetan.
Nafarroan, Foru Gobernuak 300.000 euroko linea bat jarri du martxan errelebo kontratuetarako, gazteen sarrera eta belaunaldien arteko esperientzia eskualdatzea errazteko.
Erreleboa planifikatzea, gakoa
Olanok azaldu du enpresa txiki eta ertain askok ez dutela egiturarik, denborarik eta baliabiderik perspektibarekin begiratzeko eta langileen desloturak zein etorkizuneko erretiroak planifikatzeko, eta gogorarazi du egoera larriagotu egiten dela funtsezko pertsona batzuk aldi berean erretiratzen direnean. Horregatik defendatzen du enpresek plantillari buruzko informazio sistematizatua izan behar dutela: langileen adina, lanpostu estrategikoak eta irteeren egutegi bat denbora nahikoarekin egitea.
Langile beterano batek erretiroa hartzean erakunde batek galtzen duen guztian ere jartzen du arreta. “Kontua ez da pertsona bat ordezkatzea bakarrik; antolaketa adimena zaindu behar da. Pertsona batek erretiroa hartzen duenean, berak bakarrik gordetzen duen ezagutza handia lurrundu daiteke. Funtsezkoa da irteten diren pertsonen ezagutza hori ordezkoei transferitzea ahalbidetuko duten mekanismoak eta espazioak ezartzea”.
Cidec, laguntza handia
Cidecek enpresei laguntzen die plantillaren barne erradiografia batekin abiatzen den prozesu batean. “Enpresa batekin egiten dugun lehenengo gauza bere egoera diagnostikatzea da. Plantillaren adin mapa aztertzen dugu, ikusten dugu zenbat pertsona erretiratuko diren datozen urteetan, zein postu betetzen dituzten, konpetentziak eta zer eragin izango lukeen irteera horrek. Diagnostiko hori gabe ezinezkoa da erabaki onak hartzea”, azaldu du Olanok.
Hortik aurrera, erakundeak beste elementu erabakigarri batean jartzen du arreta: erakundearen ezagutza kritikoa, egungo egoera eta etorkizunekoa. “Ezagutza kritikoak negozioaren biziraupena eta jasangarritasuna bermatzen ditu. Ez gara tituluez edo prestakuntza arautuaz bakarrik ari, baizik eta metatutako esperientziaz, ofizioaren trikimailuez, arazoak konpontzeko gaitasunaz, bezeroekiko harremanez edo lan egiteko modu eraginkorrez. Beharrezkoa da ezkutuko ezagutza horri balioa ematea. Ezagutza hori da, ziurrenik, beste erakunde batzuekiko dugun balio bereizgarria”, kontatu du Cideceko zuzendariak.
Olanok ohartarazi du konpainia askok gutxietsi egiten dutela kapital ikusezin hori. “Enpresa batek makineria modernoa eta prozesu onak izan ditzake, baina tresna horiek erabiltzen dakitenak joaten badira eta ezagutza sistematizatu ez bada, horrek balioaren zati handi bat galtzen du”. Horregatik, Cidecek enpresekin lan egiten du ezagutza hori aurkitzeko, zaintzeko eta erretiroak gertatu aurretik transmititzea errazteko.
Gainera, dioenez, erreleboa ez dago hautagaiak aurkitzearen mende soilik, haientzat erakargarriak izatearen mende baizik.