Absentismoa da euskal mundu ekonomikoan eztabaida gehien pizten duen alderdietako bat. Patronala eta sindikatuak ez dira ados jartzen osasunarekin, lan kulturarekin eta produktibitatearekin lotutako ertz desberdinak biltzen dituen arazo baten ikuspegian. Nolanahi ere, Euskadi lurralde-taulako lehen postuetan dagoen lan-aldagaia da, eta hori trinkotasunez errepikatzen da, eta EAEn bat datozen ikuspuntuak urriak dira.
Lan-absentismoari buruzko txostena
Randstad Researchek urteko lehen hiruhilekoari dagokion lan absentismoari buruzko txostena argitaratu zuen, eta bertan jasotzen denez, Euskadik bere tasa hiru hamarren igo zuen 2026ko lehen hiruhilekoan, aurreko urteko aldi berarekin alderatuta, eta horrek ehunekoa % 9,4an kokatzen du, Espainiako batez bestekoaren oso gainetik (% 7,2). Estatistika hori Randstadeko azterlanen zerbitzuak egin du, INEren Lan Kostuei buruzko Hiruhilekoko Inkestaren datuetan oinarrituta, eta, nolanahi ere, absentismoa aipatzen du, Randstaden arabera, “zentzu zabalean”, barnean hartuta bai baja mediko baten ondorioz lanpostura ez joateak (aldi baterako ezintasuneko egoerak, ABE izenekoak), bai gainerako absentziak, eta hori ez da sindikatuen gustukoa, nahiago baitute bi kategoriak bereiztea.
Bere txostenean, Randstad Researchek honela definitzen du laneko absentismoa: “langilea bere lanpostutik kanpo egotea bere presentzia aurreikusita zegoenean”, eta enpresentzako “arazo larritzat” jotzen du, “enpresen produktibitatean eta kostuetan eragin zuzena izanik, eta, era berean, bere lehiakortasuna oztopatuz”. Absentismoa leku garrantzitsuan kokatu da Espainiako ekonomiaren elkarrizketa publikoaren barruan, CEOEk, Antonio Garamendi presidentearen bidez, adierazi baitu Gizarte Segurantzak bere gain hartu nahi duela kontingentzia arrunten ondoriozko aldi baterako ezintasunagatiko bajen lehen 15 egunen ordainketa osoa, zerbitzu publikoen “funtzionamendu txarrari” lotutako kostuak arintzeko.
Randstad Research-en analisiak jasotzen duenez, Euskadi absentismo orokorreko maila horretako lehen erkidegoa da, eta aldi baterako ezintasunak edo baja medikoak eragindakoari dagokionez, Euskadiko tasa % 7,2an mantendu zen, Espainia osoko batez bestekoaren aldean, non absentismoa % 5,6an kokatu zen. Lehenengo tasan % 0,3ko igoera izan zen Euskadin urte arteko tasan, eta EAE da Estatuko erkidegoen taularen buru; bigarrenean, berriz, EAEk ez du aldaketarik izan. Kanariak eta Asturias dira nagusi erkidegoen mapan, % 7,6 eta % 7,3ko portzentaje-baremoekin, hurrenez hurren.
Sektoreka
Sektoreka, bilakaera desberdina ikusten da. Horrela, Euskadi absentismoa murrizten ari da, bai orokorra bai arrazoi medikoena, industrian, nahiz eta bi kasuetan (% 8,9 eta % 6,7) Espainiako batez bestekoaren gainetik dagoen, % 7,4 eta % 5,7. Bi kategorietan, Asturiasko Printzerria da absentzia-bolumen handiena duen erkidegoa. Zerbitzu-emailean, aldiz, Euskadik ikusten du absentismo-tasa nola hazten den bi tauletan (% 9,7 eta % 7,5), bi kasuetan eta Espainiako batez bestekoaren gainetik (% 7,2 eta % 5,6). Absentismo-maila txikiena, betiere Randstad Research-en txostenaren arabera, eraikuntzaren sektorean dago (% 5,8 eta % 5,1, hurrenez hurren), eta horrek Estatu mailako tarteko lekuetan uzten du EAE, eta batez besteko balioetatik askoz gertuago, kasu honetan % 6 eta % 4,8 baitira.