Indarrean dagoen lan hitzarmen batek babestutako euskal langileen soldatak, sektorekoak zein enpresakoak izan, batez beste % 3,32 hazi ziren iaz, hau da, EAEn 2025ean itxi zen KPIaren azken tasa (% 2,9) baino pixka bat gehiago.
Lan Harremanen Kontseiluak egindako 2025eko negoziazio kolektiboaren balantze txostenari dagozkion datuak dira, eta gaur aurkeztu da erakundearen egoitzan. “Negoziazio kolektiboa aurrera doa, baina hondarretako bat elkarrizketa arintzea da, bizi dugun egungo ezegonkortasun testuinguruan arintasun handiagoa behar baita enpresen eta langileen beharrekin etengabe lerrokatuta egoteko”, azaldu zuen Emilia Málaga LHK-ko presidenteak.
LHKren txostenak, ohi bezala, negoziazio kolektiboari lotutako alderdiak jasotzen ditu, baina baita beste batzuk ere, hala nola soldatak, gatazkak, EEEak edo hitzarmenen indarraldia. “Txostenaren irakurketa zintzoak ez du uzten ez triunfalista ez ezkorra izaten: gogobetetzeko arrazoiak eta exijentziarako tartea daude. Gure aldetik, datu aldakorrak gertutik jarraituko ditugu, eta lanean jarraituko dugu lan harreman onak lortzen laguntzeko, gizarte osoarentzat kalitatezko eta bizi kalitateko enplegua ziurtatuko dutenak”, azpimarratu zuen LHK-ko presidenteak.
Euskal lan merkatuaren egoerak, 2025ean Gizarte Segurantzan milioi bat afiliatu baino gehiago finkatu ondoren egoera onean, lau irakurketa ezkutatzen ditu, LHK-ko lehendakariak berak zehaztu zuenez. Alde batetik, kotizatzaileen igoera Gizarte Segurantzaren erregimen orokorraren igoeragatik gertatzen da, gainerakoetan jaitsiera bat jasotzen delako. Bestalde, afiliazioaren igoeraren zatirik handiena zerbitzuen sektoreko kontratazioari zor zaio, industriaren eta eraikuntzaren gainetik. Azken urteotan, Gizarte Segurantzako afiliazioa % 20 hazi da Euskadin.
Gainera, LHK-ko presidenteak Euskadiko “langileen zahartzea” egiaztatu zuen, eta, horretarako, zifrak eman zituen: 2013tik, 50 urtetik gorako kotizatzaileak guztizkoaren % 30 izatetik % 40 izatera igaro dira, eta 60 urtetik gorakoak, berriz, % 11,3 dira. Gainera, joan den urtearen amaieran, langile migratzaileen kopurua guztizkoaren % 10,1 zen, eta guztizkoaren barruan “gero eta pisu handiagoa” zuen.
Oro har, negoziazio kolektiboaren balantzea “nahiko positiboa” da, EAEko soldatapekoen % 95,5 lan-hitzarmen baten babespean baitzegoen, indarrean edo luzatuta, eta % 4,5ek bakarrik ez zuen segurtasun hori, hitzarmenak bertan behera geratu baitziren, eta horrek hamarren bat murriztea dakar, “azken urteetako egoera onenetako batean”. Hala ere, kalkuluen arabera, 29.000 langile inguru zeuden egoera horretan joan den urtearen amaieran. Nolanahi ere, Malagak adierazi zuenez, zifra horiek urrun daude 2013an egoera horretan zeuden 94.000 soldatapekoetatik, eta metalaren, jatetxeen edo merkataritzaren lurralde-hitzarmenak iraungitzeagatik justifikatzen da.
Horrela, 2025. urtea amaitzean, EAEko soldatapekoen % 63,8k eguneratuta zituzten beren hitzarmenak, % 31,7 luzapen egoeran zeuden beren akordioekin, eta soilik % 4,5 zeuden beren hitzarmenak bertan behera utzita eta estaldurarik gabe. Zenbakitan, EAEko langileen % 74,4 sektoreko negoziazio kolektiboaren babespean daude, eta gainerako % 25,6a enpresa-hitzarmenen babespean. Lehenengoek, oro har, enpresa-eremuan negoziatutakoek baino soldata-baldintza hobeak eta beste kontzeptu batzuetakoak biltzen dituzte.
Datu horien arabera, negoziazio kolektiboak EAEn lan-kontratua duten soldatapekoen % 93ri eragiten dio. Hala ere, oraindik nitxo garrantzitsu bat dago (gutxi gorabehera % 7, 48.000 pertsona) hitzarmen batek inoiz arautu ez dituen jardueretan lan egiten dutenak. Gehienak etxeko langileak dira, 28.000 inguru Euskadin. Kolektibo horren inguruan ari dira sindikatuak behin eta berriz, hura ere babes negoziatzailean sar dadin.
Negoziazio kolektiboan “arintasun handiagoa” eskatzean zuzenean lotu ez bazuen ere, Emilia Malagak arreta berezia jarri zuen negoziazio prozesuen iraupenean. Sektoreko negoziazioan akordioak egiteko epea “luzea” da (548 egun), eta “enpresako hitzarmenetako negoziazio prozesuen iraupena (330 egun) baino askoz luzeagoa”, txostenak dioenez. Sektoreko hitzarmenen barruan, prozesurik luzeenak EAEn negoziatutako hitzarmenetan gertatzen dira. Hitzarmen horien batez besteko iraupena 778 egunekoa da; EAEn eragina duten baina estatu mailan negoziatuta dauden sektoreko hitzarmenetan, berriz, 403 egunekoa.
Bestalde, EAEn aplikatu beharreko batez besteko lanaldia, indarrean dauden hitzarmenak eta luzapen-egoeran daudenak barne, 1.685 ordukoa da urtean, hau da, 37 ordukoa astean. EAEn negoziatutako hitzarmenen batez bestekoa 1.666,5 ordukoa da, eta EAEn eragina duten Estatukoetan 1.726,6 ordukoa. Bestalde, 2025ean lan gatazkak murriztu egin ziren greba kopurua kontuan hartzen badugu (208, 2024an 260 izan ziren), baina % 21,3 handitu zen eragindako langileen kopurua, eta % 57,3 lan egin gabeko lanaldiena.
2025ean, greba deialdietan parte hartu zuten pertsona gehienek administrazioan lan egiten zuten. Zehazki, partaide guztien % 75,7k sektore publikoan lan egiten zuen, eta sektore horretan lan egin gabeko lanaldiak guztizkoaren % 74,7 ziren. Bestalde, enplegu-erregulazioko espedienteek (EEE) eragindakoen kopurua % 29,7 murriztu zen, eragindako 6.679 pertsonetaraino. Pertsona gehienek (% 82,1) aldi baterako enplegu erregulazioko espedienteen (ABEE) eragina jasan bazuten ere, iraungitze prozedurek eragindako enpleguek gora egin zuten aurreko urtearekin alderatuta, 2024an 927 pertsona baitziren eraginpean, eta 2025ean, berriz, 1.198.
2026ari dagokionez, urteak “aurreko ekitaldiak markatu dituen akordioaren bidean jarraitzen du”. Hala, “ziurgabetasun orokorra gorabehera, negoziazioak bizirik dirau”, baina hitzarmen eguneratuak dituzten langileen ehunekoa aurreko urtean erregistratutakoaren azpitik dago. “Hori, funtsean, 2025ean 86.000 langileri baino gehiagori eragiten dieten akordioak amaitu izanaren ondorio da, eta gaur egun negoziatzen ari dira, besteak beste, Arabako eta Bizkaiko industria siderometalurgikokoak”, dio dokumentuak.
EAEren esparruan, 2026an zortzi akordio sektorial erregistratu dira, eta, horiei esker, ia 22.000 pertsonaren baldintzak eguneratu dira. Horien artean aipatzekoak dira Arabako Ostalaritzakoa (5.700 enplegu baino gehiagorekin), Eusko Jaurlaritzako ikastetxeetako eskola-jantokien kolektibitateena (4.200 enplegu baino gehiagorekin) eta EAEko sukaldaritza kolektiboa (4.200 pertsona baino gehiagorekin). Horiei EAEn eragina duten Estatuko 15 sektore-hitzarmen gehitu beharko litzaizkieke, guztira 11.000 langileri eragiten dietenak. 2026an indarrean dauden hitzarmenen batez besteko soldata igoerari dagokionez, igoera % 3,10ekoa da, honela banatuta: % 3,20 EAEn negoziatutakoetan, eta % 2,87 EAEn eragina duten estatu mailakoetan.