Mugikortasun jasangarria ez da soilik errepideko garraioa. Itsas trafikoa energia fosilen kontsumoaren nukleoetako bat da, eta, ondorioz, ingurumenaren kutsadurarena. Euskadik esperientzia du ontzigintzan eta itsasoarekin duen harremanean, eta Europako liderra izan nahi du itsas mugikortasun jasangarriaren eredu bat sustatzen. Eta Zero Emissions Marine Boatekin egin nahi du, 2030erako Industria Planean sartuta dauden “proiektu eraldatzaileetatik” seigarrena. Zehazki, proiektuak 36 milioi euroko inbertsioa ekarriko du, 71 enplegu zuzen eta zeharkako beste 121 sortuz. Abadiñon egoitza duen eta energia fotovoltaikoak bultzatutako itsasontziak eraikitzen dituen Lasai enpresa bizkaitarrak gidatuko du, eta sei ETEk osatutako balio industrialeko kate berri bat trakzionatuko du, Euskal Herriko Itsas Foroa klusterraren laguntzarekin. Gainera, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Euskal Sareko eragile nagusiak inplikatuko ditu, Tecnalia eta CIC energiGUNE buru direla.
Proiektuaren garapena
Proiektua 2026tik 2028ra bitartean garatuko da. Aldi horretan, ontzien diseinu teknologikoa, energia sistemen eta sistema digitalen garapena, prototipoen fabrikazioa eta itsas probak egingo dira. Prozesua amaitzeko, Euskadin oso-osorik diseinatu eta fabrikatutako ontzi elektrikoen belaunaldi berri bat merkaturatuko da, komertzialki eta nazioartean. Getxon aurkeztu den prototipoak 9,5 metroko luzera du, 12 lagunentzako lekua du eta 200 miliako autonomia energetikoa, sei korapiloko abiaduran. 330.000 euro inguruko prezioa du, baina badira kostu txikiagoko beste batzuk ere.
Helburua da epe luzera ekosistema industrial bat sortzea, “soluzio eskalagarriekin”. Hau da, hurrengo hilabeteetan lehen prototipoetan integratuko dena baliagarria izango da gero industria egonkor bat sortzeko, diseinu eta muntaketa hori itsasontzi handiagoetan erreplikatzeko, eta ez soilik aisialdi nautikorako, baizik eta, oro har, itsas industria osorako, arreta salgaiak eta bidaiariak garraiatzen dituzten itsasontzietan jarrita, baina baita arrantza eta portu sektoreetan ere.
“Proiektu hau deskarbonizazioak industria ehun berria sortzeko aukerak irekitzen dituen adibide argia da. Euskadik Europan liderra den ontzi nautiko elektrikoen industria sektore berri bat sortu du ”, adierazi du Mikel Jauregi Industriako sailburuak. Horrela, proiektuak balio kate industrial berritzaile bat artikulatuko du, hainbat arlotako gaitasunak integratuko dituena, hala nola energia, metalurgia, potentzia elektronika, fabrikazio aurreratua, software industriala eta itsas diseinua. Halaber, espero da Euskadin etorkizuneko sektore traktoreak garatzen laguntzea, hala nola industria aeroespaziala, sare elektrikoak, azpiegitura digitalak, automobilgintza jasangarriko osagaiak eta energia eolikoa. “Hazkunde industriala bultzatzeko eta kanpora esporta daitezkeen produktu eta zerbitzu berriak sortzen laguntzeko balio izatea nahi dugu”, adierazi zuen Nuria Gisbertek, CIC EnergiGUNEko zuzendari nagusiak.
Itxaron beharra
Nolanahi ere, ontzi horien eraikuntzaren atzean egongo den elementu nagusia Euskadin fabrikatzeko prest egon arte itxaron beharko da. Egoera solidoko bateriak dira, eta espero da BasqueVolt, Miñaon kokatutako ekimen publiko-pribatu handinahia, etorkizunean hornitzaile izatea. Ordura arte, horien inportazioa prozesu bat abiaraztea izango da, eta prozesu horretan gailu horiek plaka fotovoltaikoetan txertatuko dira, itsasontzi horiek mugitzeko erabiliko duten energia xurgatzeko.
“Datozen hilabeteetan fabrikazioa industrializazio fasean sartzeko prozesua prest egotea kalkulatzen dugu”, adierazi zuen Garikoitz Telleriak, Lasai enpresako CEOak, eta adierazi zuen, ontzigintza sektore tradizionala eta sortzen ari den berria, oraingoz, bateragarriak diren arren, etorkizunean beharrezkoa izango dela “prestakuntza eta teknika eguneratzea”, industria adar berri horretan maila profesionalean jarduteko. Euskadik aitzindaria izan nahi du ontzi mota horren garapenean, eta, horren ondorioz, “erreferenterik eta aurrekaririk gabeko egoera baten aurrean gaude, baina enpresa, zentro teknologiko eta erakunde publikoekin lankidetzan aritu nahi dugu”, adierazi zuen Telleriak.
2030erako Industria-Euskadi Planak lidergo publiko zein pribatuko 23 proiektu eraldatzaile abian jartzea islatzen zuen bere eraketan. Horiei lidergo pribatuko bi proiektu eraldatzaile berri gehitu zaizkie: Zero Emissions Marine Boat eta Nanomedikuntzarako Hidrogeles. Guztira, gaur egungo 25 proiektuetatik 15 abiarazi dira dagoeneko, horietako bederatzi sektore publikoaren gidaritzapean eta gainerakoak sektore pribatuaren gidaritzapean.
Sektore publikoak gidatutako proiektuen artean daude, besteak beste, 2025-2030 aldirako euskal sare elektrikoen plangintza, energia berriztagarrien garapena, Scale Up ETEentzako arrisku kapitaleko funtsa, klima aldaketa aztertzeko Kaia laborategia, administrazio prozesuak hobetzeko autobide erregulatzailea eta lurzoru industrialaren eta azpiegituren erreserba estrategikoa. Sektore pribatua buru duten proiektuak aeronautikan, robotikan, erregai berriztagarrietan eta sare elektrikoetan sartzen dira, besteak beste.