Gipuzkoako ekonomiak asko zor dio CAFi, ez bakarrik lurraldeko enpresarik handiena delako, baizik eta nazioarteko proiekzioan duen adierazlerik onena delako, gaitasunari, berrikuntzari eta I+G arloari dagokienez, trenbide- eta autobus-eraikuntzaren sektorean, hain zuzen ere; izan ere, munduko funtsezko eragileetako bat bihurtu da CO2 isuriei aurre egiteko garatzen ari den deskarbonizazio-prozesuan, non pertsonen mugikortasun iraunkorra funtsezkoa baita.

Baterien bidez bultzatutako eskualdeko 60 tren hornitzeko Alemanian 700 milioi euro baino gehiagoko balioa duen megakontrenak, flota hori 30 urtez mantentzea gehitu behar zaio – Horrek esan nahi du germaniar merkatuan 35 urtez irautea –, orain arte teknologia mota horretako trenekin mundu osoan egin den akordiorik handiena da.

CAFek duen maila teknologiko altuaren froga bat, unitate hauek katenaria duten trenbideetatik zirkulatuko baitute, elektrifikatuta ez dauden tarteetan martxan jartzeko bateriak kargatzeko ere balioko dutenak, eta, beraz, diesel trakzioa duten trenak ordezkatuko dituzte, horiek baitira eragozpen tekniko hau gainditzeko erabiltzen direnak eta Ipar Renania-Westfalia eskualdean erabilgarri daudenak.

Hori da CAFek Alemanian lortu duen lehen kontratu handia. Herrialde horretan, eskakizun teknologikoa oso handia da, eta, horri gehitu behar zaio, datu garrantzitsu gisa, Gipuzkoako konpainiak Siemens Europako trenbide-fabrikatzaile handienetako baten sehaskan lortu duela. CAFek duen gaitasun eta garapen teknologiko handiaren beste froga bat, Frantzian Alstomi kontratuak kentzea lortu duena – Azkena 2.500 milioi euroko balioarekin Bombardierrekin aliantzan –, non orain arte, Parisko Gobernuaren laguntza estimaezinarekin, merkatua kontrolatzen zuen.

Essen, Mülheim eta Friburgo hirietarako tranbiak hornitzeko 200 milioi euroko beste kontratu batekin batera, CAFen estrategiaren arrakasta berretsi dute; izan ere, aurten Alemaniako merkatuan sartzeko asmoa zuten, frantziarra sendotu ostean, Alstomekin lehia gogorrean eta Mexikon eta Indian hazi ostean. CAF Alemanian ondo sartu den esleipen berri horrek esleipen berriak ekar diezazkioke Gipuzkoako enpresari; izan ere, Alemaniako operadoreak diesel trenak unitate elektrikoekin ordezteko prozesuan murgilduta daude, deskarbonizazio-prozesu baten barruan.

CAF Europan gertatzen ari den trenbide-sektorea sendotzeko prozesuaren protagonista nagusietako bat bihurtu da, Tales enpresaren trenbide-seinaleen dibisioa erosi nahi baitu. Hori baieztatuz gero, aurrerapauso handia izango da Gipuzkoako enpresarentzat, operazioarekin 5.000 milioi euroko kapitalizazioa lortuko baitu.

Eta CAFen eskutik “made in Gipuzkoa” hedatzen ari den bitartean eta teknologian eta berrikuntzan Europako herrialde zorrotzenetan proiekzio handia duten bitartean, lurraldean instalazio batzuk desegiten ari gara, baina instalazio horiek ez dute berriro industria-jarduera berreskuratuko, Azpeitiko Udaleko arduradunen heldutasun eta etorkizuneko ikuspegi estrategiko ezagatik. Corrugados Azpeitia berriro irekitzeko baimenik ez emateko erabakiarekin, duela zortzi urte herri horretako euskarri ekonomiko nagusietako bat zen enpresa berreskuratzeko aukera historikoa galarazi dute.

Gaur egun politika labur-labur mugitzen denez, eta erakunde-arduradun batzuek epe ertain eta luzerako ikuspegirik ez dutenez, erabakiak hartzen dira, eta, denborarekin, ondorio negatiboak izango dituzte zerbitzatzen edo defendatzen dutela dioten herritar horiengan. Gipuzkoako gizartea da, gaur egun, gure arbasoek izan zuten ahaleginari, sakrifizioari eta etorkizunari buruzko ikuspegiari esker, eta, horregatik, guk gaur egiten dugunak gure ondorengoen bizitzak izango dituen oinarriak ezartzeko balioko du.

Hori da erronka: gure herriak bizitzeko eta lan egiteko leku edo biztanleek lo egingo duten gune bihurtzea, egunero kanpora joan behar dutelako, beren lana udalerritik kanpo baitago. Hori da ebasten ari den eztabaida, eta inork ez du hortza puztu nahi kostu politikoagatik. Corrugados Azpeitia ez da konfrontazio politikoko gai bat, nahita planteatu nahi izan den bezala, baizik eta “jateko gauzei” eragiten dien gai bat, horiekin ez baita jolastu behar, eta adostasun zabala eta anitza egon behar da, gaurkoa ez ezik, lurraldeko goiza ere jokoan dagoelako, eta garrantzitsuena ere bai.

Azpeitiko alkate Nagore Alkortak erabilitako argudio guztien artean, funsgabeena zera izan da, CL taldeak ez zuela proiekturik lantegia suspertzeko, eta enpresa komunikabideetara joatera behartu du, plan baten berri jendaurrean emateko. Plan hori, gero, udal-idazkariaren txosten baten bidez onartu da, baina ez zegokion hirigintza-teknikariaren txostenaren bidez. Inbertitzaile bati gezurtia deitzeak trumpismoaren garairik onenetara garamatza, dena fake news baitzen. Ez dugu inoiz jakingo horrelako jarrerek nolako ospe-kaltea izango duten Gipuzkoarako inbertsioak eta enpresa-proiektuak erakartzeko, baina argi dago pitxer bat ur hotz dakarrela irabazitako lurralde serio eta enpresa-garapen berriak abian jartzearekin konprometitutako baten irudiari.

Eta ospeaz hitz egiten badugu, Pasaiako portuak berriz ere behera egin du, zuzendaritza nagusian aldaketa berria egin duelako, David Candelario izendatu dutelako eta Cesar Salvadorrek enegarren dimisioa eman duelako, gauzak beti bezala egon daitezen azken urteetan Gipuzkoako dartsenan; Joakin Telleria presidenteak, berriz, zortzi hilabete daramatza karguan, eta ez dago ezta espero ere. Harrigarria da Pasaiako Portuko Agintaritzako (APP) administrazio-kontseiluak datorren asteazkenean langile publiko bat izendatzea. Langile horrek diziplinazko espediente bat jaso zuen 2016an, kaleratzeko proposamenarekin, – Pasaian izan den garrantzitsuena, eta gero ez zuen aurrera egin Estatuko Portuak ere babestu zituen barne-presioengatik –, irregulartasun “frogatuak eta nabarmenak” gertatu zirelako administrazio-prozeduran, eta, ondorioz, Pasaiako Lonja eraikitzeko obren kostua gainislatuta geratu zelako.

Are gehiago, Estatuko Portuak erakundeak birritan eragotzi zuen, 2019an, administrazio-kontseiluen bilerak etetearen bidez, Candelario Pasaiako portuko zuzendari nagusi izendatzea, Felix Garciandia aurreko presidenteak proposatuta, hain zuzen ere, inguruabar horiengatik, eta, beraz, ez da ulertzen mugimendu berri hori, ez bada portuak aurrera egiten jarrai dezan, inolako aldaketa-proiektu estrategikorik gabe.

Salvador-Candelario tandemaren mugimendu berri horrek, antza denez, zenbait eragileren babesa du, bai erakundeena, bai enpresena, interes handiagoa baitute portuan dituzten interesetan, Gipuzkoako dartsenarenetan eta etorkizuneko ikuspegian baino.

Pasaiako kaiak berrikuntza orokorra behar du bere egitura osoan, ezin baita portua biziberritzeko eta abiarazteko plan berririk egin egungo egoerara eraman gaituzten elementu berberekin, nahiz eta atrakalekua % 8,4 hazi den salgaien trafikoan aurtengo lehen bost hilabeteetan, 2019ko aldi berarekin alderatuta. Zain jarraitzen dugu.

Egilea Andoni Beitia